Shloka 3
विभूति-योगः (Vibhūti-yoga) — Exemplary Manifestations as a Contemplative Index
Devanagari script
श्रीभगवानुवाच अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावो<ध्यात्ममुच्यते । भूतभावोद्धवकरो विसर्ग: कर्मसंज्ञित:
Translation
శ్రీభగవానుడు పలికెను—పరమ అక్షరము ‘బ్రహ్మ’. స్వస్వభావము, అనగా జీవాత్మ, ‘అధ్యాత్మ’ అని చెప్పబడుతుంది; భూతభావములను ఉద్భవింపజేయు విసర్గము (త్యాగము/సృష్టిప్రవాహము) ‘కర్మ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధము.
Word by Word
श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
अक्षरम्the imperishable (principle)
अक्षरम्:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षर
FormNeuter, Nominative, Singular
ब्रह्मBrahman
ब्रह्म:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
परमम्supreme
परमम्:
TypeAdjective
Rootपरम
FormNeuter, Nominative, Singular
स्वभावःone's own nature
स्वभावः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यात्मम्the inner self / pertaining to the self
अध्यात्मम्:
Karta
TypeNoun
Rootअध्यात्म
FormNeuter, Nominative, Singular
उच्यतेis called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, 3, Singular, Passive
भूतभावोद्भवकरःcausing the arising of states of beings
भूतभावोद्भवकरः:
TypeAdjective
Rootभूतभावोद्भवकर
FormMasculine, Nominative, Singular
विसर्गःemanation / offering / relinquishment
विसर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootविसर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्मसंज्ञितःdesignated as 'karma'
कर्मसंज्ञितः:
TypeAdjective
Rootकर्मसंज्ञित
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes