Shloka 26
विभूति-योगः (Vibhūti-yoga) — Exemplary Manifestations as a Contemplative Index
शुक्लकृष्णे गती होते जगत: शाश्वते मते । एकया यात्यनावृत्तिमन्यया5<वर्तते पुन:
arjuna uvāca | śukla-kṛṣṇe gatī hī ete jagataḥ śāśvate mate | ekayā yāty anāvṛttim anyayā vartate punaḥ ||
ఎందుకంటే జగత్తుకు సంబంధించిన ఈ రెండు గతులు—శుక్లం మరియు కృష్ణం, అంటే దేవయానం మరియు పితృయానం—శాశ్వతమని చెప్పబడుతున్నాయి. ఒక మార్గం ద్వారా వెళ్లినవాడు అనావృత్తి, అంటే తిరిగి రాని పరమగతిని పొందుతాడు; మరొక మార్గం ద్వారా వెళ్లినవాడు మళ్లీ తిరిగి వస్తాడు—అంటే జననమరణ చక్రంలో ప్రవేశిస్తాడు.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes two enduring ‘paths’ or destinies: one leading to anāvṛtti (non-return, liberation from rebirth), and the other leading to punaḥ-āvṛtti (return), i.e., continued saṃsāra. Ethically, it frames human life as oriented toward choices and disciplines that culminate either in liberation or in repeated worldly becoming.
In the Bhīṣma Parva dialogue setting, Arjuna speaks while seeking clarity about ultimate outcomes and the order governing beings. He articulates a doctrinal point: the tradition recognizes two cosmic routes—bright and dark—by which beings depart, resulting either in final release or in return to birth and death.