Shloka 7
Sainyavinyāsa–Lakṣaṇa (Disposition of Armies and Battlefield Omens) | सैन्यविन्यास–लक्षणम्
पाण्डवसेनाके पीछेकी ओरसे हवा चल रही थी और आपके पुत्रोंकी ओर देखकर हिंसक जन्तु बोल रहे थे। आपके पुत्रकी सेनामें जो हाथी थे, वे पाण्डवपक्षके गजराजोंके मदोंकी तीव्र गन्ध नहीं सहन कर पाते थे ।। दुर्योधनो हस्तिनं पद्मवर्ण सुवर्णकक्ष॑ जालवन्तं प्रभिन्नम् । समास्थितो मध्यगत: कुरूणां संस्तूयमानो वन्दिभिम्मागधैश्वल,दुर्योधन कमलके समान कान्तिवाले मदस्रावी गजराजपर बैठकर कौरवसेनाके मध्यभागमें खड़ा था। उसके हाथीपर सोनेका हौदा कसा हुआ था और पीठपर सोनेकी जाली बिछी हुई थी। उस समय बन्दी और मागधजन उसकी स्तुति कर रहे थे
sañjaya uvāca | pāṇḍavasenāke pīchekī orase havā cala rahī thī aura āpake putroṅkī ora dekhakara hiṃsaka jantu bola rahe the | āpake putrakī senāmeṃ jo hāthī the, ve pāṇḍavapakṣake gajarājoṅke madoṅkī tīvra gandha nahīṃ saha pāte the || duryodhano hastinaṃ padmavarṇaṃ suvarṇakakṣaṃ jālavantaṃ prabhinnam | samāsthito madhyagataḥ kurūṇāṃ saṃstūyamāno vandibhir māgadhaiś ca ||
పాండవసేన వెనుకనుండి వాయువు వీచుచుండెను; మీ కుమారుల వైపు చూస్తూ క్రూరజంతువులు అపశకున ధ్వనులు చేసెను. మీ కుమారుని సేనలోని ఏనుగులు పాండవపక్ష గజరాజుల తీవ్రమైన మదగంధాన్ని తట్టుకోలేకపోయాయి. అప్పుడు దుర్యోధనుడు పద్మవర్ణ కాంతితో ప్రకాశించే, మదస్రావి గజరాజుపై ఆసీనుడై కౌరవసేన మధ్యభాగంలో నిలిచెను. ఆ ఏనుగుపై స్వర్ణహౌదా బిగించబడి, వెనుక స్వర్ణజాలం పరచబడింది; వందులు మరియు మాగధులు అతని స్తుతి పాడుచుండిరి.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts outward royal splendor and public praise with subtle signs of impending defeat: favorable wind and confident war-elephants on the Pandava side, and ominous cries plus unease among Kaurava elephants. Ethically, it hints that adharma may be celebrated in the moment, yet nature and circumstance foreshadow its collapse.
Sanjaya reports battlefield portents and a vivid tableau: the Pandavas receive a favorable wind and their elephants’ musth overpowers the Kaurava elephants, while Duryodhana stands at the center of his army atop a richly caparisoned elephant as bards and Magadha heralds sing his praises.