Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens

राजा तु मध्यमानीके कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । बृहद्धिः कुण्जरैरमत्तैश्नलद्धिरचलैरिव,चलते-फिरते पर्वतोंके समान विशाल और मतवाले गजराजोंकी सेनाके साथ कुन्तीपुत्र राजा युधिष्ठिर बीचकी सेनामें उपस्थित थे

rājā tu madhyamānīke kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | bṛhaddhiḥ kuñjarair amattaiḥ snaladdhir acalair iva madhye calate ||

కుంతీపుత్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు సేన మధ్య విభాగంలో నిలిచెను. కదిలే పర్వతాలవలె మహత్తరమైన, స్థిరమైన, మదించిన గజసేనచే చుట్టుముట్టబడి, యుద్ధ కలకలంలోనూ రాజధర్మానుసారంగా ధృఢంగా నిలిచెను.

राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मध्यमानीकेin the middle division of the army
मध्यमानीके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्यम + अनीक
FormNeuter, Locative, Singular
कुन्तीपुत्रःKunti's son
कुन्तीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्ती + पुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
बृहद्धिःgreat/huge
बृहद्धिः:
Karta
TypeAdjective
Rootबृहद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुञ्जरैःwith elephants
कुञ्जरैः:
Karana
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अमत्तैःunintoxicated / not in rut
अमत्तैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअमत्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
नलद्धिःtrumpeting/roaring (lit. reed-sounding)
नलद्धिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनलद्
FormMasculine, Instrumental, Plural
अचलैःwith mountains / immovables
अचलैः:
Karana
TypeNoun
Rootअचल
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
चलतेmoves/proceeds
चलते:
TypeVerb
Rootचल्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuntī
E
elephants (kuñjarāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma and royal responsibility: the king remains steady at the center of the host, supported by disciplined strength (elephants), symbolizing firmness, restraint, and leadership amid violence.

Sañjaya describes the Pāṇḍava deployment: Yudhiṣṭhira is positioned in the central division, accompanied by a large contingent of powerful, steady elephants, likened to moving mountains.