Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

भीष्मपर्व — अध्याय 18: सेनानिनादः, ध्वज-दीप्तिः, भीष्मरक्षण-व्यवस्था च

Battle Muster: Soundscape, Banners, and the Protection of Bhīṣma

अभीषाहा: शूरसेना: शिबयो5थ वसातय:,अभीषाह, शूरसेन, शिबि, वसाति, शाल्व, मत्स्य, अम्बष्ठ, त्रिगर्त, केकय, सौवीर, कैतव तथा पूर्व, पश्चिम एवं उत्तर प्रदेशके निवासी--इन बारह जनपदोंके समस्त शूरवीर अपना शरीर निछावर करनेको उद्यत होकर विशाल रथसमुदायके द्वारा पितामह भीष्मकी रक्षा कर रहे थे

sañjaya uvāca | abhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo 'tha vasātayaḥ śālvā matsyā ambaṣṭhās trigartāḥ kekayāḥ sauvīrāḥ kaitavāś ca pūrva-paścimottara-deśa-nivāsinaḥ—ete dvādaśa janapadāḥ sarve śūrāḥ śarīraṃ nikhilīkartuṃ kṛta-niścayā vipula-ratha-samūhena pitāmaha-bhīṣmasya rakṣāṃ kurvanti sma ||

సంజయుడు పలికెను—అభీషాహులు, శూరసేనులు, శిబులు, వసాతులు; అలాగే శాల్వులు, మత్స్యులు, అంబష్ఠులు, త్రిగర్తులు, కేకయులు, సౌవీరులు, కైతవులు, ఇంకా తూర్పు–పడమర–ఉత్తర ప్రాంత నివాసులు—ఈ పన్నెండు జనపదాల సమస్త శూరవీరులు ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధమై, విస్తారమైన రథసమూహంతో పితామహుడు భీష్ముని చుట్టూరా కాపాడుచుండిరి.

अभीषाहाःthe Abhishahas (people of Abhishaha)
अभीषाहाः:
Karta
TypeNoun
Rootअभीषाह (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
शूरसेनाःthe Shurasenas
शूरसेनाः:
Karta
TypeNoun
Rootशूरसेन (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
शिबयःthe Shibis
शिबयः:
Karta
TypeNoun
Rootशिबि (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
अथand/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
वसातयःthe Vasatis (Vasatayas)
वसातयः:
Karta
TypeNoun
Rootवसाति (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
शाल्वाःthe Shalvas
शाल्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootशाल्व (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
मत्स्याःthe Matsyas
मत्स्याः:
Karta
TypeNoun
Rootमत्स्य (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
अम्बष्ठाःthe Ambasthas
अम्बष्ठाः:
Karta
TypeNoun
Rootअम्बष्ठ (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रिगर्ताःthe Trigartas
त्रिगर्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिगर्त (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
केकयाःthe Kekayas
केकयाः:
Karta
TypeNoun
Rootकेकय (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
सौवीराःthe Sauviras
सौवीराः:
Karta
TypeNoun
Rootसौवीर (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
कैतवाःthe Kaitavas
कैतवाः:
Karta
TypeNoun
Rootकैतव (जनपद/जातिनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
पूर्व-प्रदेश-निवासिनःresidents of the eastern region
पूर्व-प्रदेश-निवासिनः:
Karta
TypeNoun
Rootनिवासिन् (√वस्)
FormMasculine, Nominative, Plural
पश्चिम-प्रदेश-निवासिनःresidents of the western region
पश्चिम-प्रदेश-निवासिनः:
Karta
TypeNoun
Rootनिवासिन् (√वस्)
FormMasculine, Nominative, Plural
उत्तर-प्रदेश-निवासिनःresidents of the northern region
उत्तर-प्रदेश-निवासिनः:
Karta
TypeNoun
Rootनिवासिन् (√वस्)
FormMasculine, Nominative, Plural
द्वादशtwelve
द्वादश:
TypeIndeclinable
Rootद्वादश
जनपदानाम्of the kingdoms/regions
जनपदानाम्:
TypeNoun
Rootजनपद
FormMasculine, Genitive, Plural
समस्ताःall/entire
समस्ताः:
TypeAdjective
Rootसमस्त
FormMasculine, Nominative, Plural
शूरवीराःheroic warriors
शूरवीराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूरवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
आत्मानम्their body/self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
निछावर-कर्तुम्to sacrifice (to lay down)
निछावर-कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकर्तुम् (√कृ)
FormInfinitive
उद्यताःready/prepared
उद्यताः:
TypeAdjective
Rootउद्यत
FormMasculine, Nominative, Plural
विशाल-रथ-समुदायेनby a vast mass of chariots
विशाल-रथ-समुदायेन:
Karana
TypeNoun
Rootसमुदाय
FormMasculine, Instrumental, Singular
पितामह-भीष्मस्यof grandsire Bhishma
पितामह-भीष्मस्य:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Genitive, Singular
रक्षाम्protection
रक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
कुर्वन्तिwere doing/they do
कुर्वन्ति:
TypeVerb
Root√कृ
FormPresent, Third, Plural
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Root√अस्
FormImperfect, Third, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma (Pitāmaha)
A
Abhīṣāha (people/realm)
Ś
Śūrasena (people/realm)
Ś
Śibi (people/realm)
V
Vasāti/Vasātayaḥ (people/realm)
Ś
Śālva (people/realm)
M
Matsya (people/realm)
A
Ambaṣṭha (people/realm)
T
Trigarta (people/realm)
K
Kekaya (people/realm)
S
Sauvīra (people/realm)
K
Kaitava (people/realm)
P
Pūrva-deśa (eastern region)
P
Paścima-deśa (western region)
U
Uttara-deśa (northern region)
R
Ratha (chariots)