Shloka 34
भीष्मसेनासंनिवेशः — Bhīṣma’s Mobilization, Omens, and the Kaurava Array
शुशुभे केतुमुख्येन पावकेन कलिज्भकः । श्वैतच्छत्रेण निष्केण चामरव्यजनेन च,कलिंगराजके रथकी ध्वजापर अग्निका चिह्न बना हुआ था। वह श्वेत छत्र और चँवररूपी पंखेसे तथा पदक (कण्ठहार)-से विभूषित हो बड़ी शोभा पा रहा था
śuśubhe ketumukhyena pāvakena kalijbhakaḥ | śvaitacchatreṇa niṣkeṇa cāmaravyajanena ca ||
సంజయుడు పలికెను—అగ్రధ్వజంపై అగ్ని-చిహ్నం ధరించిన కలిజ్భకుడు అత్యంత శోభతో ప్రకాశించెను. శ్వేత ఛత్రం, నిష్కము (కంఠహారం) మరియు చామర-వ్యజనములతో అలంకృతుడై రాజసిక వైభవంతో ద్యోతించెను.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how outward royal emblems—banner, parasol, ornaments, and fan—project authority and readiness for war, reminding the listener that the battlefield is not only a clash of arms but also a stage where status, duty, and the weight of impending consequences are displayed.
Sañjaya is describing a warrior named Kalijbhaka, highlighting the distinctive fire-emblem on his banner and his royal adornments (white parasol, neck-ornament, and chamara-fan), as part of the broader catalogue of combatants and their chariots before or during the great battle.