Shloka 256
भीष्मसेनासंनिवेशः — Bhīṣma’s Mobilization, Omens, and the Kaurava Array
महान् दुर्योधनस्थासीन्नागो मणिमयो ध्वज: । कई लाख सैनिकोंकी सेनाको अपने साथ लेकर चलनेवाले दुर्योधनका मणिमय महान् ध्वज नागचिह्से विभूषित था
mahān duryodhana-sthāsīn nāgo maṇimayo dhvajaḥ |
సంజయుడు పలికెను—దుర్యోధనుని పక్కన నాగచిహ్నంతో అలంకృతమైన మణిమయ మహాధ్వజము నిలిచి ఉండెను. అపార సైన్యంతో ముందుకు సాగుచున్న ఆ కౌరవనాయకుని రాజవైభవమును, యుద్ధగర్వమును అది ప్రకటించెను.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how outward grandeur—gem-studded standards and fearsome emblems—can symbolize worldly power and pride in war, yet such display is ethically neutral by itself; it becomes meaningful only in relation to the leader’s intentions and adherence (or lack) to dharma.
Sañjaya is describing the Kaurava forces and their leaders’ battle insignia. Here he notes Duryodhana’s prominent standard: a large, jewel-like banner marked with a serpent, emphasizing the imposing spectacle of the Kaurava advance.