Shloka 26

Devanagari script

भीष्म कुरूणामृषभं दिव्यकर्मपराक्रमम्‌ । फिर तो शीतल, अमृतके समान मधुर तथा दिव्य सुगन्ध एवं दिव्यरससे संयुक्त जलकी सुन्दर स्वच्छ धारा ऊपरकी ओर उठ-(कर भीष्मके मुखमें पड़)-ने लगी। उस शीतल जलधारासे अर्जुनने दिव्यकर्म एवं पराक्रमवाले कुरुश्रेष्ठ भीष्मको तृप्त कर दिया || २४-२५ - कर्मणा तेन पार्थस्य शक्रस्थेव विकुर्वत:

Transliteration

bhīṣmaṃ kurūṇām ṛṣabhaṃ divya-karma-parākramam | karmaṇā tena pārthasya śakrasyāiva vikurvataḥ ||

Translation

సంజయుడు పలికెను—పార్థుడు ఇంద్రుని సమాన శక్తితో చేసిన ఆ కార్యమువలన, దివ్యకర్మపరాక్రమములతో ప్రసిద్ధుడైన కురువృషభుడు భీష్ముడు తృప్తి పొందెను. అప్పుడు శీతలమై అమృతసమ మధురమై, దివ్యసుగంధ దివ్యరసములతో యుక్తమైన జలముని స్వచ్ఛసుందర ధార పైకి లేచి భీష్ముని ముఖమున పడసాగెను; ఆ శీతల జలధారచేత అర్జునుడు కురుశ్రేష్ఠుడైన భీష్ముని తర్పింపజేసెను.

Word by Word

• {'bhīṣmam': 'Bhīṣma (the grandsire of the Kurus), object of the action', 'kurūṇām': 'of the Kurus (Kuru lineage/people)', 'ṛṣabham': 'bull

• best, foremost (honorific epithet)', 'divya': 'divine, extraordinary, celestial', 'karma': 'deed, act

• here: remarkable feat', 'parākrama': 'valor, heroic prowess', 'karmaṇā': 'by the deed/act (instrumental)', 'tena': 'by that (referring to the specific feat just described)', 'pārthasya': 'of Pārtha (Arjuna, son of Pṛthā/Kuntī)', 'śakrasya': 'of Śakra (Indra)', 'iva': 'like, as if', 'vikurvataḥ': 'performing, effecting, displaying (active exertion/manifestation)'}

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Bhīṣma
• Kurus
• Pārtha (Arjuna)
• Śakra (Indra)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even in righteous warfare, dharma requires honoring and serving the venerable—especially when they are suffering. Arjuna’s extraordinary act is framed as ethical duty and reverence, not triumphalism.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that through a remarkable feat by Arjuna (likened to Indra’s power), Bhīṣma—the foremost of the Kurus—was satisfied, referring to the immediately preceding action that relieved Bhīṣma’s distress.