Shloka 63
तेडभिवाद्य ततो भीष्म॑ कृत्वा च त्रि: प्रदक्षिणम् । विधाय रक्षां भीष्मस्य सर्व एव समन्ततः,राजन्! आपके पितृतुल्य भीष्मको उपर्युक्त तकिया देकर उन नरेश, पाण्डव तथा महारथी कौरव सभीने एक साथ सुन्दर बाणशय्यापर सोये हुए महात्मा भीष्मके पास जाकर उन्हें प्रणाम करके उनकी तीन बार प्रदक्षिणा की और सब ओरसे भीष्मकी रक्षाकी व्यवस्था करके सभी वीर अपने शिविरको ही चल दिये। वे अत्यन्त आतुर होकर भीष्मका ही चिन्तन कर रहे थे। सायंकालमें खूनसे लथपथ हुए वे सब लोग अपने निवासस्थानपर गये
te 'bhivādya tato bhīṣmaṁ kṛtvā ca triḥ pradakṣiṇam | vidhāya rakṣāṁ bhīṣmasya sarva eva samantataḥ ||
అనంతరం అందరూ భీష్మునికి నమస్కరించి మూడుసార్లు ప్రదక్షిణం చేసి, అన్ని వైపులా భీష్ముని రక్షణ ఏర్పాట్లు చేశారు. బాణశయ్యపై శయనించిన పితామహునికి యథోచిత గౌరవం సమర్పించి, వారు తమ తమ శిబిరాలకు వెళ్ళిపోయారు—అంతరంగంలో ఆతురతతో భీష్మునినే తలచుకుంటూ. సాయంకాలానికి రక్తంతో తడిసిన వారు తమ నివాసస్థానాలకు చేరుకున్నారు.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in the harshness of war, dharma expresses itself through reverence, gratitude, and protection of the vulnerable—especially elders and teachers. The act of salutation and pradakṣiṇā signals recognition of Bhīṣma’s moral stature beyond factional enmity.
After approaching Bhīṣma (who lies incapacitated), the assembled warriors salute him, circumambulate him three times, and post guards around him. Having ensured his safety, they return to their camps, mentally preoccupied with his condition.