Shloka 5

।। संदीप्तशरचापाग्निरस्त्रप्रसूतमारुत:,अताडयन्‌ रणे भीष्मं सहिता: सर्वसृञज्जया: । समस्त सूंजय वीर एक साथ संगठित हो भयंकर शतघ्नी, परिघ, फरसे, मुद्गर, मुसल, प्रास, गोफन, स्वर्णमय पंखवाले बाण, शक्ति, तोमर, कम्पन, नाराच, वत्सदन्‍्त और भुशुण्डी आदि अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा रणभूमिमें भीष्मको सब ओरसे पीड़ा देने लगे

sañjaya uvāca | saṃdīpta-śara-cāpāgnir astra-prasūta-mārutaḥ, atāḍayan raṇe bhīṣmaṃ sahitāḥ sarva-sṛñjayāḥ ||

సంజయుడు పలికెను—దీప్తమైన శరచాపాగ్నివలె, అస్త్రాల నుండి పుట్టిన గాలిచేత మరింత ప్రज్వలించి, సమస్త సృంజయులు ఏకమై యుద్ధమున భీష్ముని మీద దాడి చేసిరి. వారు అన్ని వైపుల నుండీ బాణవర్షములతోను భుజబలప్రహారములతోను ఆయనను కమ్మివేసిరి.

संदीप्तशरचापाग्निःhaving the fire of blazing arrows and bows
संदीप्तशरचापाग्निः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंदीप्त-शर-चाप-अग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्त्रप्रसूतमारुतःwhose wind is produced by weapons
अस्त्रप्रसूतमारुतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअस्त्र-प्रसूत-मारुत
FormMasculine, Nominative, Singular
अताडयन्they struck/assailed
अताडयन्:
TypeVerb
Rootताड्
FormImperfect, 3, Plural, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
सहिताःunited/together
सहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वसृञ्जयाःall the Sṛñjayas
सर्वसृञ्जयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्व-सृञ्जय
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
S
Sṛñjayas
B
battlefield (raṇa)
A
arrows (śara)
B
bows (cāpa)
W
weapons/missiles (astra)

Educational Q&A

The verse highlights the harsh dharma of kṣatriya warfare: once a warrior takes the field as the main support of an army, even age and venerability do not exempt him from being opposed with full force. It also uses vivid metaphor to show how collective, coordinated action can overwhelm even a legendary fighter.

Sañjaya describes the Sṛñjaya forces attacking Bhīṣma in concert during the Kurukṣetra battle. Their arrows and weapons create a ‘battle-fire’ and a ‘weapon-born wind,’ and they strike Bhīṣma from all sides.