Shloka 39

Devanagari script

धूल मेघोंकी घटा-सी छा गयी। उसमें अस्त्र-शस्त्रोंकी चमक बिजलीकी प्रभाके समान व्याप्त हो रही थी, धनुषोंकी टंकारध्वनि अत्यन्त भयंकर प्रतीत होने लगी ।। बाणशड्खप्रणादाश्न भेरीणां च महास्वना: । रथघोषश्न संजज्ञे सेनयोरुभयोरपि,बाणों, शंखों तथा भेरियोंके सम्मिलित शब्द जोर-जोरसे सुनायी देने लगे। साथ ही दोनों सेनाओंमें रथोंकी घरघराहट भी दूरतक फैलने लगी

Transliteration

bāṇaśaṅkhapraṇādāś ca bherīṇāṃ ca mahāsvanāḥ | rathaghoṣaś ca saṃjajñe senayor ubhayor api ||

Translation

సంజయుడు పలికెను—ధూళి మేఘాల ఘనతలా యుద్ధభూమి కమ్ముకుంది; అందులో అస్త్రశస్త్రాల మెరుపు విద్యుత్తు కాంతిలా వ్యాపించింది. బాణాల, శంఖాల, భేరీల మహానాదం ఒకేసారి లేచింది; రెండు సేనలలోనూ రథాల గర్జన కూడా వినిపించింది.

Word by Word

बाणarrows

शङ्खconch(-shells)

प्रणादाःroars/sounds

चand

भेरीणाम्of kettle-drums

चand

महास्वनाःgreat-sounding/very loud (ones)

रथघोषःthe din/rumble of chariots

चand

संजज्ञेarose/occurred

सेनयोःof the two armies

उभयोःof both

अपिalso/even

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

both armies (Pāṇḍava and Kaurava forces)

arrows

conches

kettledrums (bherīs)

chariots

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes