Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Bhīṣma–Karṇa Saṃvāda on the Śaraśayyā (भीष्म–कर्ण संवादः शरशय्यायाम्)

तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा हस्तावापं च पञठ्चभि: । अथैनं सायकैस्तीकषणैर्भुशं विव्याध मर्मणि,एकैकं त्रिभिरानर्च्छत्‌ कड़ुकबर्हिणवाजितै: । उसके बाद सुशर्मा और कृपाचार्यको भी तीन-तीन बाणोंसे बींध डाला। राजेन्द्र! फिर समरांगणमें प्राग्ज्योतिषनरेश भगदत्त, सिन्धुराज जयद्रथ, चित्रसेन, विकर्ण, कृतवर्मा, दुर्मीषण तथा महारथी विन्द और अनुविन्द--इनमैंसे प्रत्येकको गीधकी पाँखसे युक्त तीन- तीन बाणोंद्वारा विशेष पीड़ा दी यह देख अर्जुनने पाँच बाणोंसे उनके धनुष और दस्तानेको काटकर तीखे सायकोंद्वारा उनके मर्मस्थलमें गहरी चोट पहुँचायी

sañjaya uvāca | tasya pārtho dhanuś chittvā hastāvāpaṃ ca pañcabhiḥ | athainaṃ sāyakais tīkṣṇair bhṛśaṃ vivyādha marmaṇi | ekaikaṃ tribhir ānarccchat kaṅkabārhiṇavājitaiḥ |

సంజయుడు పలికెను—అప్పుడు పార్థుడు ఐదు బాణాలతో అతని ధనుస్సును మరియు చేతి రక్షకాన్ని కోసివేసి, తరువాత పదునైన శరములతో అతని మర్మస్థానాలలో తీవ్రంగా గాయపరచెను. ఆపై అతడు ప్రత్యర్థి యోధులను ఒక్కొక్కరిని మూడు మూడు గద్ద ఈకల శరములతో బేదించెను.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पार्थःArjuna (son of Pṛthā)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
Kriya (Purvakala)
TypeVerb
Rootछिद्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
हस्तौtwo hands
हस्तौ:
Karma
TypeNoun
Rootहस्त
FormMasculine, Accusative, Dual
आपम्hand-guard/arm-protector (glove-like guard)
आपम्:
Karma
TypeNoun
Rootआप (हस्त-आप)
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पञ्चभिःwith five (arrows)
पञ्चभिः:
Karana
TypeNumeral
Rootपञ्चन्
Form—, Instrumental, Plural
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायक
FormMasculine, Instrumental, Plural
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Karana
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण
FormMasculine, Instrumental, Plural
भृशम्severely, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
विव्याधpierced
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
मर्मणिin a vital spot
मर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमर्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
एकैकम्each one (each person)
एकैकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकैक
FormMasculine, Accusative, Singular
त्रिभिःwith three (arrows)
त्रिभिः:
Karana
TypeNumeral
Rootत्रि
Form—, Instrumental, Plural
आनर्च्छत्struck/attacked (reached with arrows)
आनर्च्छत्:
TypeVerb
Rootऋच्छ् (आ-ऋच्छ्)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
कङ्कबर्हिणवाजितैःwith arrows furnished with heron/peacock-feathered fletching
कङ्कबर्हिणवाजितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकङ्क-बर्हिन्-वाजिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Pārtha)
B
bow (dhanuḥ)
A
arrows (sāyaka)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined martial conduct: Arjuna first disables the opponent’s weapon and protection, then delivers precise strikes. It reflects kṣatriya-dharma as controlled, skillful action—tactical restraint preceding decisive force.

Sañjaya describes Arjuna’s rapid archery: he severs an enemy’s bow and hand-guard with five arrows, then pierces him in vital points with sharp shafts, and proceeds to strike each adversary with three feathered arrows.