Shloka 54
भीष्मस्य शरशय्या-प्राप्तिः
Bhīṣma’s Fall to the Arrow-Bed
Devanagari script
भीष्महेतो: पराक्रान्तश्रित्रसेन: पराक्रमी । चेकितानं परं शक्त्या योधयामास भारत,पराक्रमी चित्रसेन भीष्मकी रक्षाके लिये पराक्रम दिखा रहा था। भारत! उसने पूरी शक्ति लगाकर चेकितानके साथ युद्ध किया। इसी प्रकार चेकितानने भी चित्रसेनकी गति रोक दी। उन दोनोंकी मुठभेड़में वहाँ महान् युद्ध होने लगा
Transliteration
sañjaya uvāca |
bhīṣmahetoḥ parākrāntaś citrasenaḥ parākramī |
cekitānaṃ paraṃ śaktyā yodhayāmāsa bhārata ||
Translation
సంజయుడు పలికెను—ఓ భారతా! భీష్ముని నిమిత్తం పరాక్రమశాలి చిత్రసేనుడు మహా వీర్యంతో ముందుకు సాగి, తన సంపూర్ణ శక్తితో చేకితానునితో యుద్ధం చేసెను.
Word by Word
भीष्महेतोःfor Bhīṣma's sake / for the cause of Bhīṣma
भीष्महेतोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीष्म-हेतु
FormMasculine, Genitive, Singular
पराक्रान्तःhaving advanced; having charged forth
पराक्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootपराक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
चित्रसेनःCitraseṇa
चित्रसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्रसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
पराक्रमीvaliant, mighty
पराक्रमी:
Karta
TypeAdjective
Rootपराक्रमी
FormMasculine, Nominative, Singular
चेकितानम्Cekitāna
चेकितानम्:
Karma
TypeNoun
Rootचेकितान
FormMasculine, Accusative, Singular
परम्greatly; exceedingly (lit. 'the utmost')
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
शक्त्याwith (his) power/strength
शक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
योधयामासmade (him) fight; fought (with)
योधयामास:
TypeVerb
Rootयुध् (योधयति, caus.)
FormPerfect (periphrastic), 3rd, Singular
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
BhīṣmaC
CitrāsenaC
CekitānaB
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes