Shloka 21
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
रथिनश्न रथैहीना वर्मिणस्तेजसा युता: । कुण्डलोष्णीषिण: सर्वे निष्काड्दविभूषणा:
sañjaya uvāca |
rathinaś ca rathair hīnā varmiṇas tejasā yutāḥ |
kuṇḍaloṣṇīṣiṇaḥ sarve niṣkāṇḍavibhūṣaṇāḥ ||
సంజయుడు పలికెను—ప్రజానాథా! అనేక మహారథులు తమ రథాలను కోల్పోయి రథహీనులయ్యారు. అయినా వారు కవచధారులు, యుద్ధతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, కుండలాలు మరియు ఉష్ణీషాలు ధరించి, కంఠంలో స్వర్ణనిష్కాలు, భుజాల్లో బాహుబంధాలు అలంకరించుకొని ఉన్నారు. రూపంలో దేవపుత్రులవలె, యుద్ధంలో ఇంద్రసమాన పరాక్రమంతో కనిపించారు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the instability of worldly power in war: even the most splendid and heroic warriors can be reduced to vulnerability when their supports (like chariots and formations) are lost. It highlights impermanence and the humbling force of circumstance, a reminder to ground valor in steadiness rather than external status.
Sañjaya describes the battlefield scene where many renowned chariot-fighters have lost their chariots. Despite still wearing armor and rich ornaments, they are forced to move on foot and scatter, revealing a moment of disarray and reversal amid the Kurukṣetra fighting.