Shloka 1
Daśame’hani Bhīṣma-yuddham — Śikhaṇḍī-rakṣaṇa, Arjuna-prabhāva, Duryodhana-āśraya-vākyam
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें अलग्बुष और अभिमनन््युका युद्धविषयक एक सौ एकवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १०९ ॥। अपने-आप बछ। से, द्र्याधेकशततमो< ध्याय: 8 ७० ४ और सुशमकिे साथ अर्जुनका युद्ध तथा द्वारा गजसेनाका संहार धृतराष्ट उवाच कथं द्रोणो महेष्वास: पाण्डवश्न धनंजय: । समीयतू रणे यत्तौ तावुभौ पुरुषर्षभी,धृतराष्ट्र बोले--संजय! महाथनुर्धर द्रोण और पाण्डुनन्दन अर्जुन-इन दोनों पुरुषसिंहोंने रण-दक्षेत्रमें किस प्रकार प्रयत्नपूर्वक एक-दूसरेका सामना किया?
dhṛtarāṣṭra uvāca | kathaṁ droṇo maheṣvāsaḥ pāṇḍavaś ca dhanañjayaḥ | samīyatuḥ raṇe yatnau tāv ubhau puruṣarṣabhau ||
ధృతరాష్ట్రుడు పలికెను—సంజయా! మహాధనుర్ధరుడు ద్రోణుడు మరియు పాండునందనుడు ధనంజయ అర్జునుడు—ఆ ఇద్దరు పురుషర్షభులు యుద్ధరంగంలో సంపూర్ణ ప్రయత్నంతో ఎలా పరస్పరం ఎదురెదురుగా నిలిచారు?
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse frames war-reporting through a dharmic lens: even amid violence, the focus is on disciplined effort (yatna), prowess, and the ethical weight of a clash between teacher (Droṇa) and disciple (Arjuna), highlighting duty and the tragic complexity of righteous conduct in civil war.
Dhṛtarāṣṭra questions Sañjaya about the specific encounter between Droṇa and Arjuna—how the two foremost warriors came face to face in the battlefield and fought with determined exertion.