Shloka 31
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
Devanagari script
यज्ञं दीक्षां तथा होमान् यच्चान्यन्मृगयामहे । न्यायेनोपार्जिताहारा: स्वकर्माभिरता वयम्
Translation
యజ్ఞం, దీక్ష, హోమములు మరియు మేము అన్వేషించునది ఏదైనను—అది అంతా ఇక్కడ మాకు లభించింది. న్యాయంగా సంపాదించిన అన్నమే మా ఆహారం; మేము ఎల్లప్పుడూ స్వకర్మలలో నిమగ్నులమై ఉంటాము.
Word by Word
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
दीक्षाम्consecration/initiation (for a rite)
दीक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootदीक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
तथाand; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
होमान्oblations (fire-offerings)
होमान्:
Karma
TypeNoun
Rootहोम
FormMasculine, Accusative, Plural
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अन्यत्other (thing)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मृगयामहेwe seek; we hunt for
मृगयामहे:
TypeVerb
Rootमृगय्
FormPresent, Indicative, First, Plural, Atmanepada
न्यायेनby justice; lawfully
न्यायेन:
Karana
TypeNoun
Rootन्याय
FormMasculine, Instrumental, Singular
उपार्जितearned; acquired
उपार्जित:
TypeAdjective
Rootउप-आर्ज्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Plural
आहाराःfoods; sustenance
आहाराः:
Karta
TypeNoun
Rootआहार
FormMasculine, Nominative, Plural
स्वकर्माभिरताःengaged in one’s own duties
स्वकर्माभिरताः:
TypeAdjective
Rootस्वकर्म-अभिरत
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Plural
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes