Shloka 1
अफ्--णक+ एकनवतितमो< ध्याय: हिंसामिश्रित यज्ञ और धर्मकी निन्दा जनमेजय उवाच यज्ञे सक्ता नृपतयस्तपःसक्ता महर्षय: । शान्तिव्यवस्थिता विप्रा: शमे दम इति प्रभो,जनमेजयने कहा--प्रभो! राजालोग यज्ञमें संलग्न होते हैं, महर्षि तपस्यामें तत्पर रहते हैं और ब्राह्मणलोग शान्ति (मनोनिग्रह)-में स्थित होते हैं। मनका निग्रह हो जानेपर इन्द्रियोंका संयम स्वत: सिद्ध हो जाता है
Janamejaya uvāca | yajñe saktā nṛpatayas tapaḥ-saktā maharṣayaḥ | śānti-vyavasthitā viprāḥ śame dame iti prabho ||
జనమేజయుడు అన్నాడు—ప్రభూ! రాజులు యజ్ఞాలలో నిమగ్నులై ఉంటారు, మహర్షులు తపస్సులో నిమగ్నులై ఉంటారు, బ్రాహ్మణులు శాంతిలో—శమ, దమాలలో—స్థితులై ఉంటారు. మనస్సు ప్రశాంతమైతే ఇంద్రియనిగ్రహం స్వయంగా సిద్ధిస్తుంది.
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts three dharmic orientations—royal duty expressed through yajña, sagehood through tapas, and brāhmaṇical excellence through śānti supported by śama (mental restraint) and dama (sense-control)—implying that inner discipline is a defining ethical foundation.
Janamejaya addresses the narrator with a reflective observation about how different social-spiritual roles pursue their characteristic practices, setting up a discussion on the merits and limits of sacrifice, austerity, and self-restraint within dharma.