Shloka 20
Marutta’s Sacrifice and Agni’s Embassy (मरुत्त-यज्ञे दूतत्वम्)
व्यास उवाच ततो देवानगमद्ू धूमकेतु- दहिाद् भीतो व्यथितोडश्वृत्थपर्णवत् । त॑ं वै दृष्टवा प्राह शक्रो महात्मा बृहस्पते: संनिधौ हव्यवाहम्,व्यासजी कहते हैं--संवर्तकी बात सुनकर अग्निदेव भस्म होनेके भयसे व्यथित हो पीपलके पत्तेकी तरह काँपते हुए तुरंत देवताओंके पास लौट गये। उन्हें आया देख महामना इन्द्रने बृहस्पतिजीके सामने ही पूछा--'अग्निदेव! तुम तो मेरे भेजनेसे बृहस्पतिजीको राजा मरुत्तके पास पहुँचानेका संदेश लेकर गये थे। बताओ, यज्ञकी तैयारी करनेवाले राजा मरुत्त क्या कहते हैं? वे मेरी बात मानते हैं या नहीं?”
vyāsa uvāca | tato devān agamad dhūmaketur dahyād bhīto vyathito 'śvatthaparṇavat | taṃ vai dṛṣṭvā prāha śakro mahātmā bṛhaspateḥ saṃnidhau havyavāham |
వ్యాసుడు పలికెను—అప్పుడు ధూమకేతు అనబడే అగ్ని, భస్మమైపోతాననే భయంతో త్రాసపడి, వ్యాకులమై, అశ్వత్థపత్రంలా కంపిస్తూ, వెంటనే దేవతల వద్దకు తిరిగి వెళ్లెను. అతడు తిరిగి వచ్చినదాన్ని చూచి మహాత్మ శక్రుడు (ఇంద్రుడు), బృహస్పతి సమక్షములోనే హవ్యవాహుడైన (అగ్ని)ని ప్రశ్నించెను—“అగ్నిదేవా! నా ఆజ్ఞచేత నీవు రాజా మరుత్తునకు బృహస్పతిని తీసికొని రావలెనని సందేశముతో వెళ్లితివి. చెప్పు—యజ్ఞ సిద్ధతలో ఉన్న ఆ రాజు ఏమంటున్నాడు? నా వాక్యాన్ని స్వీకరిస్తున్నాడా, లేదా?”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Even divine agents can be shaken by fear when confronted with overwhelming power; the passage highlights the ethical tension between authority (Indra’s command), ritual sovereignty (a king’s sacrifice), and truthful reporting by a messenger in the presence of a spiritual preceptor (Bṛhaspati).
Agni returns to the gods trembling after hearing about Saṃvartaka (implied as a fearsome force). Indra, with Bṛhaspati present, interrogates Agni about the response of King Marutta, who is preparing a sacrifice, and whether Marutta will comply with Indra’s message.