Shloka 2
शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort
Devanagari script
त॑ निवृत्तं तु शुश्राव चारेणैव युधिष्ठिर: । श्र॒त्वार्जुन॑ कुशलिनं स च हृष्टमना5भवत्
Translation
అదే సమయంలో యుధిష్ఠిరుడు ఒక గూఢచారి ద్వారా ఆ అశ్వం తిరిగి వచ్చిందని, అర్జునుడూ క్షేమంగా వస్తున్నాడని విన్నాడు. అది విని ధర్మరాజు హృదయం పరమానందంతో నిండెను.
Word by Word
तत्that (news/that matter)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
निवृत्तम्returned/turned back
निवृत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिवृत्त (नि+वृत्, क्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शुश्रावheard
शुश्राव:
TypeVerb
Rootश्रु
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
चारेणby a spy
चारेण:
Karana
TypeNoun
Rootचार
FormMasculine, Instrumental, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
FormAbsolutive (ktvānta)
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
कुशलिनम्safe/well
कुशलिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुशलिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
हृष्टमनाःglad at heart/with delighted mind
हृष्टमनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट-मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes