Shloka 12
शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort
Devanagari script
तं स शालचयं श्रीमत् सप्रतोलीसुघट्टितम् । मापयामास कौरव्यो यज्ञवार्ट यथाविधि,उन्होंने शालवृक्षोंसे भरे हुए सुन्दर स्थान पसंद करके उसे चारों ओरसे नपवाया। तत्पश्चात् कुरुनन्दन भीमने वहाँ उत्तम मार्गोंसे सुशोभित यज्ञभूमिका विधिपूर्वक निर्माण कराया
Translation
అతడు శాలవృక్షాలతో నిండిన శ్రీమంతమైన స్థలాన్ని ఎంచుకొని, చుట్టూరా కొలతలు వేయించాడు. ఆపై కౌరవవంశజుడైన భీముడు విధివిధానాల ప్రకారం, సుందర మార్గాలతో అలంకృతమైన యజ్ఞవాటికను నిర్మింపజేశాడు.
Word by Word
तम्him/that (place)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शालचयम्a heap/cluster of śāla-trees (śāla-grove)
शालचयम्:
Karma
TypeNoun
Rootशालचय
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रीमत्splendid, beautiful
श्रीमत्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रीमन्त्
FormMasculine, Accusative, Singular
सप्रतोलीसुघट्टितम्well furnished/constructed with gateways (pratolī)
सप्रतोलीसुघट्टितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस-प्रतोली-सु-घट्टित
FormMasculine, Accusative, Singular
मापयामासcaused to be measured
मापयामास:
TypeVerb
Rootमा (माने/मापन)
FormPerfect (Periphrastic perfect), Third, Singular, Parasmaipada, true
कौरव्यःthe Kuru prince (Bhīma)
कौरव्यः:
Karta
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
यज्ञवार्टम्the sacrificial ground/enclosure
यज्ञवार्टम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञवार्ट
FormMasculine, Accusative, Singular
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
विधिrule, prescribed procedure
विधि:
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes