Shloka 63

अश्वमेधीयस्य हयस्य दक्षिणापश्चिमगमनम् — The Sacrificial Horse’s Southern and Western Circuit

Devanagari script

न्यवर्तन्त महाराज शरवर्षार्जिता भृशम्‌ | महाराज! अर्जुनकी मार खाकर उनके बाणोंकी वर्षसे पीड़ित हुए गान्धार सैनिक उस घोड़ेको छोड़कर बड़े वेगसे पीछे लौट गये

Transliteration

nyavartanta mahārāja śaravarṣārjitā bhṛśam |

Translation

వైశంపాయనుడు పలికెను—మహారాజా! అర్జునుని ప్రహారములతో బాధపడిన గాంధార సైనికులు, ఘోర బాణవర్షముచే నలిగిపోయి, యజ్ఞాశ్వమును విడిచి మహావేగముతో వెనుకకు మరలిపోయిరి.

Word by Word

• न्यवर्तन्त: they turned back/returned
• न्यवर्तन्त: Karta
• Type: Verb
• Root: वृत् (वर्तते)
• Form: Imperfect (Lan), 3rd, Plural, Atmanepada

• महाराज: O great king
• महाराज: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• शरवर्ष: by a shower of arrows
• शरवर्ष: Karana
• Type: Noun
• Root: शरवर्ष
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• अर्जिताः: afflicted/overcome (lit. 'made/obtained')
• अर्जिताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अर्जित (√अर्ज्)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• भृशम्: exceedingly, greatly
• भृशम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम्

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Mahārāja (Janamejaya)
• Arjuna
• Gāndhāra soldiers
• Aśvamedha horse