Shloka 16
अश्वमेधीयस्य हयस्य दक्षिणापश्चिमगमनम् — The Sacrificial Horse’s Southern and Western Circuit
Devanagari script
उच्छितांस्तु भुजान् केचिन्नाबुध्यन्त शरैह्वतान् । शरैर्गाण्डीवनिर्मुक्ति: पृथुभि: पार्थचोदितै:,अर्जुनद्वारा चलाये और गाण्डीव धनुषसे छूटे हुए बहुसंख्यक बाणोंसे कितने ही योद्धाओंकी ऊँची उठी हुई भुजाएँ कटकर गिर गयीं और उन्हें इस बातका पतातक न लगा
Translation
పార్థుని ఆజ్ఞతో గాండీవం నుండి విడిచిన విశాలమైన అనేక బాణాలు ఎన్నో యోధుల పైకెత్తిన భుజాలను కోసి నేలకూల్చాయి; శరాఘాతంతో హతులై వారు అది కూడా గ్రహించలేకపోయారు।
Word by Word
उच्छितान्raised, uplifted
उच्छितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootउच्छित (उद्+शि/शय्; कृदन्त-विशेषण)
FormMasculine, Accusative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
भुजान्arms
भुजान्:
Karma
TypeNoun
Rootभुज
FormMasculine, Accusative, Plural
केचित्some (persons/warriors)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (प्रातिपदिक: क-; सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अबुध्यन्तthey realized/understood
अबुध्यन्त:
TypeVerb
Rootबुध्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
शरैःby arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
हतान्struck/slain
हतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootहत (√हन्; कृदन्त-भूतकर्मणि)
FormMasculine, Accusative, Plural
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
गाण्डीवGāṇḍīva (Arjuna’s bow)
गाण्डीव:
TypeNoun
Rootगाण्डीव
FormNeuter, Stem (in compound), Singular
निर्मुक्तिःrelease/discharge
निर्मुक्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्मुक्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
पृथुभिःby broad/large (arrows)
पृथुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootपृथु
FormMasculine, Instrumental, Plural
पार्थPārtha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Stem (in compound), Singular
चोदितैःimpelled/driven (by Pārtha)
चोदितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootचोदित (√चुद्; कृदन्त-भूतकर्मणि)
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes