Shloka 48
बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः
Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra
Devanagari script
सच वाजी यशथेष्टेन तांस्तान् देशान् यथाक्रमम् । विचचार यथाकामं कर्म पार्थस्य वर्धयन्,वह अश्व यथेष्टगतिसे क्रमश: सभी देशोंमें घूमता और अर्जुनके पराक्रमका विस्तार करता हुआ इच्छानुसार विचरने लगा
Transliteration
sa ca vājī yathā-iṣṭena tāṁs tān deśān yathākramam | vicacāra yathākāmaṁ karma pārthasya vardhayan ||
Translation
ఆ అశ్వము ఇష్టమైన వేగముతో క్రమక్రమంగా ఆ ఆ దేశములలో సంచరించెను; ఇష్టానుసారంగా విహరిస్తూ పార్థుని (అర్జునుని) కీర్తి-కర్మవైభవమును వృద్ధి చేసెను.
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वाजीthe horse
वाजी:
Karta
TypeNoun
Rootवाजिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
यथेष्टेनas desired; at will (by/with its own will)
यथेष्टेन:
Karana
TypeAdjective
Rootयथेष्ट
FormNeuter, Instrumental, Singular
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
तान्those (various)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
देशान्countries/regions
देशान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Accusative, Plural
यथाक्रमम्in due order; successively
यथाक्रमम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथाक्रम
Formtrue
विचचारwandered/roamed about
विचचार:
TypeVerb
Rootवि-चर्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
यथाकामम्as he pleased; at will
यथाकामम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथाकाम
Formtrue
कर्मdeed; action; exploit
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थस्यof Partha (Arjuna)
पार्थस्य:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Genitive, Singular
वर्धयन्increasing; augmenting
वर्धयन्:
TypeVerb
Rootवृध्
FormPresent active participle (śatṛ), Masculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaV
vājī (the sacrificial horse)P
Pārtha (Arjuna)D
deśāḥ (various regions/countries)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes