Shloka 6
Aśvamedha-dīkṣā, Vyāsa’s horse-release, and Arjuna’s departure with Gāṇḍīva (आश्वमेधिक-दीक्षा तथा हय-उत्सर्गः)
तमुत्सूज यथाशास्त्रं पृथिवीं सागराम्बराम् | स पर्येतु यशो दीप्तं तव पार्थिव दर्शयन्,पृथ्वीनाथ! जो अश्व चुना जाय, उसे शास्त्रीय विधिके अनुसार छोड़ो और वह तुम्हारे दीप्तिमान् यशका विस्तार करता हुआ समुद्रपर्यन्त समस्त पृथ्वीपर भ्रमण करे
tam utsṛjya yathāśāstraṃ pṛthivīṃ sāgarāmbarām | sa paryetu yaśo dīptaṃ tava pārthiva darśayan |
“పార్థివా (పృథ్వీనాథా)! శాస్త్రవిధి ప్రకారం ఆ అశ్వాన్ని విడిచిపెట్టు. అది సముద్రపర్యంతమైన సమస్త భూమిని సంచరిస్తూ నీ దీప్తిమంతమైన యశస్సును ప్రకటించి విస్తరింపజేయుగాక.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
A king should act in strict accordance with śāstra, especially in public rites like the Aśvamedha; lawful procedure is presented as the basis of political legitimacy and ethical rule, while the roaming horse becomes a visible sign of rightful sovereignty and earned renown.
Vyāsa instructs the king to release the chosen sacrificial horse by proper ritual rule so it may wander across the earth up to the ocean-bounds, thereby publicly displaying the king’s authority and spreading his illustrious fame as part of the Aśvamedha.