Next Verse

Shloka 1

Aśvamedha-dīkṣā, Vyāsa’s horse-release, and Arjuna’s departure with Gāṇḍīva (आश्वमेधिक-दीक्षा तथा हय-उत्सर्गः)

व बछ। डिश द्विसप्ततितमो< ध्याय: व्यासजीकी आज्ञासे अश्वकी रक्षाके लिये अर्जुनकी, राज्य और नगरकी रक्षाके लिये भीमसेन और नकुलकी तथा कुटुम्ब-पालनके लिये सहदेवकी नियुक्ति वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु कृष्णेन धर्मपुत्रो युधिष्ठिर: । व्यासमामन्त्रय मेधावी ततो वचनमत्रवीत्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! भगवान्‌ श्रीकृष्णके ऐसा कहनेपर मेधावी धर्मपुत्र युधिष्ठिरने व्यासजीको सम्बोधित करके कहा--“भगवन्‌! जब आपको अअश्वमेध यज्ञ आरम्भ करनेका ठीक समय जान पड़े तभी आकर मुझे उसकी दीक्षा दें; क्योंकि मेरा यज्ञ आपके ही अधीन है”

Vaiśampāyana uvāca: evam uktas tu kṛṣṇena dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ | vyāsam āmantya medhāvī tato vacanam abravīt ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—హే జనమేజయా! శ్రీకృష్ణుడు అలా చెప్పిన తరువాత మేధావి ధర్మసుతుడు యుధిష్ఠిరుడు వ్యాసమునిని సంబోధించి ఇలా అన్నాడు—“భగవన్! అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించుటకు తగిన కాలమని మీరు నిర్ణయించినప్పుడు వచ్చి నాకు దీక్షను ప్రసాదించండి; ఎందుకంటే నా యజ్ఞం సంపూర్ణంగా మీ ఆధీనమే.”

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कृष्णेनby Kṛṣṇa
कृष्णेन:
Karana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Instrumental, Singular
धर्मपुत्रःDharma's son (Yudhiṣṭhira)
धर्मपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यासम्Vyāsa
व्यासम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Accusative, Singular
आमन्त्रयhaving addressed / having invited
आमन्त्रय:
TypeVerb
Rootआ-√मन्त्र्
FormAbsolutive (ktvā/lyap), lyap (gerund)
मेधावीintelligent
मेधावी:
Karta
TypeAdjective
Rootमेधाविन्
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
अवीत्spoke
अवीत्:
TypeVerb
Root√वद्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kṛṣṇa
Y
Yudhiṣṭhira
V
Vyāsa
A
Aśvamedha (horse-sacrifice)