Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda

Disclosure and Consolation

तिस्रस्तु पाण्डुपुत्राणां चम्वो बीभत्सुपालिता: । हतप्रवीरभूयिष्ठा बभूवु: समवस्थिता:,उस समय पाण्डवोंके पास तीन अक्षौहिणी सेनाएँ शेष थीं, जिनकी रक्षा अर्जुन कर रहे थे। उनमें बहुत-से प्रमुख वीर मारे गये थे; फिर भी वे युद्धके लिये डटी हुई थीं

tisras tu pāṇḍuputrāṇāṁ camvo bībhatsupālitāḥ | hatapravīrabhūyiṣṭhā babhūvuḥ samavasthitāḥ ||

ఆ సమయంలో పాండుపుత్రుల వద్ద మూడు అక్షౌహిణీ సేనలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి; వాటిని బీభత్సు అర్జునుడు కాపాడుతున్నాడు. అనేక ప్రధాన వీరులు హతులైనప్పటికీ, ఆ సేనలు యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచాయి.

तिस्रःthree
तिस्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormFeminine, Nominative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पाण्डुपुत्राणाम्of the sons of Pandu (Pandavas)
पाण्डुपुत्राणाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र
FormMasculine, Genitive, Plural
चम्वःarmies
चम्वः:
Karta
TypeNoun
Rootचमू
FormFeminine, Nominative, Plural
बीभत्सुby Bibhatsu (Arjuna)
बीभत्सु:
Karana
TypeNoun
Rootबीभत्सु
FormMasculine, Instrumental, Singular
पालिताःprotected/guarded
पालिताः:
TypeVerb
Rootपालित
हतslain
हत:
TypeAdjective
Rootहन्
प्रवीरchief heroes
प्रवीर:
TypeNoun
Rootप्रवीर
भूयिष्ठाःmostly/for the most part
भूयिष्ठाः:
TypeAdjective
Rootभूयिष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
बभूवुःbecame/were
बभूवुः:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect, Third, Plural
समवस्थिताःstanding firm/arrayed
समवस्थिताः:
TypeAdjective
Rootसमवस्थित
FormMasculine, Nominative, Plural

वासुदेव उवाच

V
Vāsudeva (Kṛṣṇa)
P
Pāṇḍuputrāḥ (Pāṇḍavas)
A
Arjuna (Bībhatsu)
C
camū (army divisions)

Educational Q&A

Even after severe losses, disciplined resolve and responsible leadership can keep a community from collapsing; the verse highlights steadfastness under adversity and the kṣatriya ethic of maintaining order and readiness despite grief.

Vāsudeva describes the Pāṇḍavas’ remaining strength: three military divisions still stand, with Arjuna guarding them. Many leading warriors have fallen, yet the troops remain formed up and prepared to fight.