Shloka 1
Uttanka’s Inquiry and Vāsudeva’s Adhyātma Exposition
Guṇa–Ritual–Immanence Teaching
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ *लोक मिलाकर कुल ५८ ३ “लोक हैं) >>: >> | अ>॥ की स्नॉसीिस्स त्रिपञज्चाशत्तमो<ड्ध्याय: मार्गमें श्रीकृष्णसे कौरवोंके विनाशकी बात सुनकर उत्तड़ मुनिका कुपित होना और श्रीकृष्णका उन्हें शान्त करना वैशम्पायन उवाच तथा प्रयान्तं वार्ष्णेयं द्वारकां भरतर्षभा: । परिष्वज्य न्यवर्तन्त सानुयात्रा: परंतपा:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! इस प्रकार द्वारका जाते हुए भगवान् श्रीकृष्णको हृदयसे लगाकर भरतवंशके श्रेष्ठ वीर शत्रुसंतापी पाण्डव अपने सेवकों-सहित पीछे लौटे
Vaiśampāyana uvāca | tathā prayāntaṁ vārṣṇeyaṁ dvārakāṁ bharatarṣabhāḥ | pariṣvajya nyavartanta sānu-yātrāḥ parantapāḥ ||
వైశంపాయనుడు చెప్పాడు—ఓ భరతశ్రేష్ఠా! ఈ విధంగా ద్వారకకు బయలుదేరిన వార్ష్ణేయుడు శ్రీకృష్ణుని హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసి, శత్రుసంతాపకులైన పాండవులు తమ అనుచరులతో కలిసి తిరిగి తమ స్థలానికి మళ్లారు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic conduct in relationships: honoring benefactors and allies with affection and respect. Even after great conflict, ethical life is sustained through gratitude, proper leave-taking, and humility rather than triumphalism.
Kṛṣṇa (Vārṣṇeya) is departing for Dvārakā. The Pāṇḍavas warmly embrace him and then return, accompanied by their attendants, marking a transition from the war’s aftermath toward the next phase of governance and ritual duties.