Shloka 27
Marutta–Indra Rivalry and Bṛhaspati’s Priestly Refusal (मरुत्तेन्द्रस्पर्धा—बृहस्पतेः पौरोहित्यनिश्चयः)
Devanagari script
हिरण्यरेता नोष्ण: स्यात् परिवर्तेत मेदिनी । भासं तु न रवि: कुर्यान्न तु सत्यं चलेन्मयि,“आग चाहे ठण्डी हो जाय, पृथ्वी उलट जाय और सूर्यदेव प्रकाश करना छोड़ दें; किंतु मेरी यह सच्ची प्रतिज्ञा नहीं टल सकती”
Transliteration
hiraṇyaretā noṣṇaḥ syāt parivarteta medinī | bhāsaṃ tu na raviḥ kuryān na tu satyaṃ calen mayi ||
Translation
వ్యాసుడు పలికెను— “అగ్ని తన ఉష్ణతను కోల్పోయినా, భూమి తలక్రిందులైనా, సూర్యుడు ప్రకాశం ఇవ్వడం మానినా—నా హృదయంలోని సత్యప్రతిజ్ఞ మాత్రం చలించదు।”
Word by Word
हिरण्यरेताone whose seed is gold (Agni)
हिरण्यरेता:
Karta
TypeAdjective
Rootहिरण्यरेतस् (बहुव्रीहिः)
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
उष्णःhot
उष्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootउष्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्might be / should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस् (भू/अस्)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
परिवर्तेतmight turn over / be reversed
परिवर्तेत:
TypeVerb
Rootपरि-वृत्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
मेदिनीthe earth
मेदिनी:
Karta
TypeNoun
Rootमेदिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
भासम्light, radiance
भासम्:
Karma
TypeNoun
Rootभास्/भासा (प्रातिपदिकम्: भास)
FormFeminine, Accusative, Singular
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
रविःthe sun
रविः:
Karta
TypeNoun
Rootरवि
FormMasculine, Nominative, Singular
कुर्यात्might do / would make
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तुindeed/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सत्यम्truth; true vow
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
चलेत्might move/shake; waver
चलेत्:
TypeVerb
Rootचल्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
मयिin me
मयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormLocative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaA
Agni (implied by hiraṇyaretā)E
Earth (medinī)S
Sun (ravi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes