Shloka 20
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
अत ऊर्ध्व॑ प्रवक्ष्यामि नियतं धर्मलक्षणम्
ata ūrdhvaṁ pravakṣyāmi niyataṁ dharma-lakṣaṇam | ahiṁsā sarva-śreṣṭho dharmaḥ hiṁsā cādharmalakṣaṇam | prakāśo devatānāṁ lakṣaṇaṁ yajñādi-karma manuṣyāṇāṁ lakṣaṇam ||
వాయుదేవుడు పలికెను—ఇప్పుడు ధర్మాన్ని గుర్తించు స్థిర లక్షణాలను నేను ప్రకటించెదను. అహింస పరమ ధర్మము; హింస అధర్మ లక్షణము. దేవతల లక్షణము ప్రకాశము; మనుష్యుల లక్షణము కర్మము—ప్రత్యేకించి యజ్ఞాది విధికర్మలు.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse defines dharma by its distinguishing marks: ahiṁsā (non-violence) is upheld as the supreme form of dharma, while hiṁsā (violence) is identified as the hallmark of adharma. It also contrasts divine and human spheres: gods are characterized by radiance, whereas humans are characterized by performing yajña and related prescribed rites.
Vāyudeva is speaking as a moral instructor, announcing that he will set forth an authoritative description of dharma’s defining characteristics. The statement functions as a doctrinal clarification within the Ashvamedhika Parva’s broader post-war ethical and religious reflections.