Shloka 59
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
Devanagari script
स सर्वदोषनिर्मुक्तस्तत: पश्यति तत्परम् | जिसमें पाँच इन्द्रियरूपी बड़े कगारे हैं, जो मनोवेग-रूपी महान् जलराशिसे भरी हुई है और जिसके भीतर मोहमय कुण्ड है, उस देहरूपी नदीको लाँधकर जो काम और क्रोध-- दोनोंको जीत लेता है, वही सब दोषोंसे मुक्त होकर परब्रह्म परमात्माका साक्षात्कार करता है || ५८ $ || मनो मनसि संधाय पश्यन्नात्मानमात्मनि
Transliteration
sa sarvadoṣanirmuktas tataḥ paśyati tatparam | mano manasi sandhāya paśyann ātmānam ātmani ||
Translation
సర్వ దోషాల నుండి విముక్తుడై, అప్పుడు అతడు పరమ తత్త్వాన్ని దర్శిస్తాడు. మనస్సును మనస్సులోనే స్థిరపరచి, అంతర్ముఖంగా నిశ్చలంగా ఉండి, ఆత్మలో ఆత్మనే దర్శిస్తాడు.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वदोषनिर्मुक्तःfreed from all faults
सर्वदोषनिर्मुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वदोषनिर्मुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
पश्यतिsees
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
परम्supreme; highest
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
मनसिin the mind
मनसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Locative, Singular
संधायhaving fixed; having concentrated
संधाय:
TypeVerb
Rootसम्-धा
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
पश्यन्seeing
पश्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
आत्मानम्the Self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मनिin the Self
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
VāyudevaP
Param (Supreme Reality)Ā
Ātman (Self)M
Manas (mind)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes