Shloka 13
जनक–ब्राह्मणसंवादः
Viṣaya, Mamatva, and Self-Mastery
ब्राह्मण उवाच पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सति । ब्रूहि कां मतिमास्थाय ममत्वं वर्जित त्वया,ब्राह्मणने कहा--राजन्! जब बाप-दादोंके समयसे ही मिथिला-प्रान््कके राज्यपर आपका अधिकार है, तब बताइये, किस बुद्धिका आश्रय लेकर आपने इसके प्रति अपनी ममताको त्याग दिया है?
brāhmaṇa uvāca | pitṛpaitāmahe rājye vaśye janapade sati | brūhi kāṃ matim āsthāya mamatvaṃ varjitaṃ tvayā ||
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—రాజా! పితృపితామహుల కాలం నుంచే ఈ రాజ్యమూ ప్రజలూ మీ అధీనంలో ఉన్నప్పుడు, చెప్పండి—ఏ బుద్ధిని ఆశ్రయించి మీరు దీనిపట్ల ‘నాది’ అనే భావాన్ని విడిచిపెట్టారు?
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse probes the ethical basis of renouncing possessiveness (mamatva) even toward legitimate, ancestral sovereignty. It highlights that true detachment is not mere abandonment but should rest on a clear, reasoned understanding (mati) aligned with dharma.
A Brahmin questions a king who has hereditary authority over a compliant realm, asking what conviction or insight led him to give up his sense of ownership toward the kingdom and its people.