Shloka 18

अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory

Mahābhārata 14.30

Devanagari script

अलर्क उवाच श्रुत्वा तु विविधान्‌ शब्दांस्तानेव प्रतिगृध्यति । तस्माच्छोत्रं प्रति शरान्‌ प्रतिमुड्चाम्पहं शितान्‌,अलर्क बोले--यह श्रोत्र बारंबार नाना प्रकारके शब्दोंको सुनकर उन्हींकी अभिलाषा करता है, इसलिये मैं इन तीखे बाणोंको श्रोत्र-इन्द्रियके ऊपर चलाऊँगा

Transliteration

alarka uvāca śrutvā tu vividhān śabdāṁs tān eva pratigṛdhyati | tasmāc chrotraṁ prati śarān pratimuñcāmy ahaṁ śitān ||

Translation

అలర్కుడు అన్నాడు—చెవి ఎన్నో రకాల శబ్దాలను విని మళ్లీ అవే శబ్దాలను కోరుకుంటుంది; అందుకే నేను ఈ పదునైన బాణాలను శ్రవణేంద్రియంపై సంధిస్తాను.

Word by Word

अलर्कःAlarka

उवाचsaid

श्रुत्वाhaving heard

तुbut/indeed

विविधान्various

शब्दान्sounds/words

तान्those (same)

एवonly/indeed

प्रतिगृध्यतिcraves/longs for

तस्मात्therefore/from that

श्रोत्रम्ear; organ of hearing

प्रतिtowards/against

शरान्arrows

प्रतिमुञ्चामिI discharge/let fly

अहम्I

शितान्sharp/keen

Speaker

अलर्क उवाच

Characters & Entities

Alarka

ear (śrotra)

sounds (śabda)

sharp arrows (śita-śara)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes