Shloka 1
Adhyāya 26 — Ekākṣara-Brahman (“Om”) and the Hṛdayastha Guru
Inner Teacher
अपन ह< बक। है २ 2 षड्विशो<5ध्याय: अन्तर्यामीकी प्रधानता ब्राह्मण उवाच एक: शास्ता न द्वितीयो5स्ति शास्ता यो हृच्छयस्तमहमनुब्रवीमि । तेनैव युक्त: प्रवणादिवोदकं यथा नियुक्तोडस्मि तथा वहामि,ब्राह्मणने कहा--प्रिये! जगत्का शासक एक ही है, दूसरा नहीं। जो हृदयके भीतर विराजमान है, उस परमात्माको ही मैं सबका शासक बतला रहा हूँ। जैसे पानी ढालू स्थानसे नीचेकी ओर प्रवाहित होता है, वैसे ही उस--परमात्माकी प्रेरणासे मैं जिस तरहके कार्यमें नियुक्त होता हूँ, उसीका पालन करता रहता हूँ
brāhmaṇa uvāca | ekaḥ śāstā na dvitīyo 'sti śāstā yo hṛcchayaḥ tam aham anubrūvīmi | tenaiva yuktaḥ pravaṇād ivodakaṃ yathā niyukto 'smi tathā vahāmi ||
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—శాసకుడు ఒక్కడే; రెండవ శాసకుడు లేడు. హృదయంలో అంతర్యామిగా నివసించేవాడైన ఆ పరమాత్మనే నేను సమస్తులకు అధిపతిగా ప్రకటిస్తున్నాను. ఆయన సంకల్పంతో ఏకమై, వాలుదారిలో నీరు దిగువకు ప్రవహించినట్లు, ఏ పనికి నన్ను నియమిస్తారో ఆ విధంగానే నేను సాగి దానిని నిర్వర్తిస్తాను.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
That ultimate governance belongs to a single supreme Lord who dwells within the heart (Antaryāmin). Human action is best understood as aligning oneself with that inner divine ordainer—like water naturally flowing down a slope—so one performs the duty one is directed toward without egoistic claim of independent control.
A Brahmin speaker explains his worldview and conduct: he recognizes only one true ‘ruler’ of the world, present within all beings, and describes his own behavior as obedient to that inner prompting—carrying out whatever role or task he is assigned, as effortlessly and inevitably as water flows downward.