Shloka 4

धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानानुज्ञा | Permission for Dhṛtarāṣṭra’s Forest-Retirement

Devanagari script

वैशम्पायन उवाच एवमुक्त: स राजर्षिर्धर्मराजेन धीमता । कौन्तेयं समनुज्ञातुमियेष भरतर्षभ,वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठ! बुद्धिमान्‌ धर्मराज युधिष्ठिरके ऐसा कहनेपर राजर्षि धृतराष्ट्रने कुन्तीकुमारसे जानेके लिये अनुमति लेनेकी इच्छा की और कहा -- यदा दुर्योधनेनेदं भुक्ते राज्यमकण्टकम्‌

Transliteration

vaiśampāyana uvāca

evam uktaḥ sa rājarṣir dharmarājena dhīmatā |

kaunteyaṁ samanugñātum iyeṣa bharatarṣabha ||

…

yadā duryodhanenedaṁ bhukte rājyam akaṇṭakam ||

Translation

వైశంపాయనుడు అన్నాడు—“హే భరతశ్రేష్ఠా! బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు ఇలా చెప్పగానే, రాజర్షి ధృతరాష్ట్రుడు కుంతీపుత్రుని వద్ద తన ప్రస్థానానికి అనుమతి కోరాలని తలంచాడు. అతడు మాట్లాడటం ప్రారంభించి, దుర్యోధనుడు ఈ రాజ్యాన్ని నిర్బాధంగా అనుభవించిన కాలాన్ని స్మరించాడు.”

Word by Word

• {'evam': 'thus, in this manner', 'uktaḥ': 'having been spoken to

• addressed', 'sa': 'he, that (person)', 'rājarṣiḥ': 'royal sage

• a king of saintly disposition', 'dharmarājena': 'by Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)

• by the king devoted to dharma', 'dhīmatā': 'by the intelligent, wise one', 'kaunteyam': 'the son of Kuntī

• Yudhiṣṭhira (also a general epithet for the Pāṇḍavas)', 'samanugñātum': 'to obtain full permission/leave

• to take consent respectfully', 'iyeṣa': 'desired, intended', 'bharatarṣabha': 'O best of the Bharatas (honorific address)', 'yadā': 'when', 'duryodhanena': 'by Duryodhana', 'idam': 'this', 'bhukte': 'was enjoyed/ruled over

• experienced as possession', 'rājyam': 'kingdom, sovereignty', 'akaṇṭakam': 'without thorn/obstacle

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
• Dhṛtarāṣṭra
• Kuntī
• Duryodhana
• Bharatas (dynasty)