Shloka 193
कोशेन पोरैर्दण्डेन ये चास्य प्रियकारिण: । यदि अपनेमें युद्धकी शक्ति न हो तो मन्त्रियोंके साथ उस आक्रमणकारी राजाकी शरणमें जाय तथा कोश, पुरवासी मनुष्य, दण्डशक्ति एवं अन्य जो प्रिय कार्य हों, उन सबको अर्पित करके उस प्रतिद्वन्द्ीको लौटानेकी चेष्टा करे
dhṛtarāṣṭra uvāca | kośena pauraiḥ daṇḍena ye cāsya priyakāriṇaḥ | yadi ātmany yuddhaśaktir na syāt tadā mantribhiḥ saha tasya ākrāntur rāño śaraṇaṃ vrajet | kośaṃ paurān manuṣyān daṇḍaśaktiṃ ca anyāni ca priyāṇi karmāṇi sarvāṇi samarpya taṃ pratidvandvinaṃ nivartayituṃ yateta |
ధృతరాష్ట్రుడు అన్నాడు—తనలో యుద్ధశక్తి లేదని తెలిసినప్పుడు, మంత్రులతో కలిసి ఆ దండయాత్ర చేసిన రాజుని శరణు కోరాలి. ఖజానా, పట్టణవాసులు, దండశక్తి, ఇంకా ప్రియమైనదీ ఉపయుక్తమైనదీ ఏదైనా—అన్నిటినీ అర్పించి, ఆ ప్రత్యర్థిని వెనక్కు తిప్పేందుకు ప్రయత్నించాలి.
धघतयाट्र उवाच
Educational Q&A
When the capacity to resist by force is absent, rājadharma may require a pragmatic choice: seek protection through diplomacy and submission, even at the cost of wealth and administrative power, in order to prevent greater destruction and to preserve lives.
Dhṛtarāṣṭra articulates a policy option for a threatened ruler: if war-strength is lacking, approach the aggressor with ministers, offer resources such as treasury, citizens’ support, and coercive authority, and attempt to induce the rival to withdraw.