Shloka 2
Vyāsa’s Boon-Offer and Dhṛtarāṣṭra’s Remorse in the Forest Assembly (आश्रमवासिक पर्व, अध्याय ३६)
Devanagari script
तमभ्यर्च्य महाबाहु: कुरुराजो युधिष्ठिर: । आसीन परिविश्वुस्तं प्रोवाच वदतां वर:,महाबाहु कुरुराज युधिष्ठिरने नारदजीकी पूजा करके उन्हें आसनपर बिठाया। जब वे आसनपर बैठकर थोड़ी देर विश्राम कर चुके, तब वक्ताओंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिरे उनसे इस प्रकार पूछा
Translation
మహాబాహువు కురు రాజైన యుధిష్ఠిరుడు నారదుని పూజించి ఆసనముపై కూర్చుండబెట్టెను. ఆయన కూర్చుని కొంత విశ్రాంతి పొందిన తరువాత, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుడు ఈ విధంగా పలికెను.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अभ्यर्च्यhaving worshipped
अभ्यर्च्य:
TypeVerb
Rootअभि-√अर्च्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
कुरुराजःking of the Kurus
कुरुराजः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरुराज
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीनम्seated
आसीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआसीन
FormMasculine, Accusative, Singular, Past passive participle from √आस् (to sit)
परिविश्यhaving seated (him) / having made (him) sit
परिविश्य:
TypeVerb
Rootपरि-√विश्
FormAbsolutive (Gerund), Non-finite
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रोवाचsaid / spoke
प्रोवाच:
TypeVerb
Rootप्र-√वच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
वदताम्of speakers / of those who speak
वदताम्:
TypeVerb
Root√वद्
FormPresent active participle (genitive plural), Masculine/Neuter (contextual), Genitive, Plural
वरःthe best
वरः:
Karta
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes