Shloka 22
“महाबाहो! आजसे पितरोंके पिण्डका, सुयशका और इस कुलका भार भी तुम्हारे ही ऊपर है। पुत्र! आज या कल अवश्य चले जाओ; विलम्ब न करना ।। राजनीति: सुबहुश: श्रुता ते भरतर्षभ । संदेष्टव्यं न पश्यामि कृतं मे भवता विभो
mahābāho! ājasa pitṝṇāṁ piṇḍakā, suyāśasā ca, asya kulasya bhāro 'pi tavaiva upari. putra! āja vā śvaḥ avasyaṁ calāhi; vilambaṁ mā kṛthāḥ. nīti-rājñītiḥ bahuśaḥ śrutā te, bharatarṣabha; sandeṣṭavyaṁ na paśyāmi, kṛtaṁ me bhavatā vibho.
మహాబాహో! ఈ రోజు నుండే పితృపిండకర్తవ్యము, సుకీర్తి రక్షణ, ఈ వంశభారము—అన్నీ నీ మీదే. కుమారా! నేడు గానీ రేపు గానీ తప్పక బయలుదేరు; ఆలస్యం చేయకు. భరతశ్రేష్ఠా, నీవు రాజనీతి ఉపదేశాన్ని ఎన్నోసార్లు విన్నావు; నీకు మరింత చెప్పవలసినదేమీ నాకు కనిపించదు. విభో! నా కోసం చేయవలసినది నీవు చేసి తీర్చితివి.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes dharma as inherited responsibility: maintaining ancestral rites (piṇḍa/śrāddha), protecting one’s reputation, and carrying the burden of the lineage. It also implies that true instruction culminates in timely action—once counsel is received, delay becomes a moral failure.
A senior voice urges a younger hero/prince to depart promptly, declaring that from now on the obligations of the family—ritual, honor, and governance—rest on him. The speaker notes that the addressee has already heard statecraft repeatedly and has fulfilled what was needed, so no further instruction remains.