Shloka 16

Nārada’s Exempla of Tapas and Assurance to Dhṛtarāṣṭra (नारदोपदेशः—तपःसिद्ध्युदाहरणम्)

Devanagari script

कृताद्विकं च राजानं धृतराष्ट्र महीपतिम्‌ । ददर्शासीनमव्यग्र॑ गान्धारीसहितं तदा,वहाँ आकर उन्होंने देखा कि राजा धृतराष्ट्र नित्य कर्म करके गान्धारीके साथ शान्त भावसे बैठे हुए हैं और उनसे थोड़ी ही दूरपर शिष्टाचारका पालन करनेवाली माता कुन्ती शिष्याकी भाँति विनीत भावसे खड़ी है

Transliteration

kṛtādvikaṃ ca rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ mahīpatim | dadarśāsīnam avyagraṃ gāndhārī-sahitaṃ tadā ||

Translation

అప్పుడు ఆయన భూపతి రాజు ధృతరాష్ట్రుడిని నిత్యకర్మలు ముగించుకొని, గాంధారితో కలిసి, ప్రశాంతంగా నిరవ్యగ్రంగా ఆసీనుడై ఉన్నట్లు చూశాడు।

Word by Word

• कृताद्विकम्: having performed the daily rites
• कृताद्विकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: कृत-अद्विक (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• धृतराष्ट्रम्: Dhṛtarāṣṭra
• धृतराष्ट्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धृतराष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• महीपतिम्: the lord of the earth (king)
• महीपतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: महीपति (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• ददर्श: saw
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular

• आसीनम्: seated
• आसीनम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: आस् (धातु) → आसीन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अव्यग्रम्: unperturbed, calm
• अव्यग्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अव्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• गान्धारी: with Gāndhārī
• गान्धारी: Karana
• Type: Noun
• Root: गान्धारी (प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• सहितम्: accompanied (by)
• सहितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सह (धातु/उपसर्गार्थ) → सहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तदा: then
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Dhṛtarāṣṭra
• Gāndhārī