Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Bhāgīrathī-tīra-śauca, Kurukṣetra-gamana, and Śatayūpa-āśrama-dīkṣā (गङ्गातीरशौच–कुरुक्षेत्रगमन–शतयूपाश्रमदीक्षा)

धर्मराजश्न तत्रैव संचस्कारयिषुस्तदा । दग्धुकामो5भवद्‌ विद्वानथ वागभ्यभाषत,अब दिद्दान्‌ धर्मराजने वहीं विदुरके शरीरका दाह-संस्कार करनेका विचार किया। इतनेहीमें आकाशवाणी हुई--“राजन्‌! शत्रुसंतापी भरतनन्दन! इस विदुर नामक शरीरका यहाँ दाह-संस्कार करना उचित नहीं है; क्योंकि वे संन्यास-धर्मका पालन करते थे। यहाँ उनका दाह न करना ही तुम्हारे लिये सनातन धर्म है। विदुरजीको सान्तानिक नामक लोकोंकी प्राप्ति होगी; अतः उनके लिये शोक नहीं करना चाहिये”

vaiśampāyana uvāca | dharmarājaś ca tatraiva saṃcaskārayiṣus tadā | dagdhukāmo 'bhavad vidvān atha vāg abhyabhāṣata ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—అప్పుడు ధర్మరాజు అక్కడే విదురుని దాహసంస్కారం చేయాలని ఉద్దేశించి దహించదలచెను. అంతలోనే ఆకాశవాణి పలికెను—“రాజా! సన్యాసధర్మాన్ని ఆచరించినవానికి ఇక్కడ దహనం తగదు. ఈ స్థితిలో నీకు సనాతన ధర్మం ఇదే—దహనం చేయకపోవడం; కావున శోకాన్ని విడిచిపెట్టు.”

धर्मराजःKing of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
संचस्कारयिषुःintended to perform the funeral rites
संचस्कारयिषुः:
TypeVerb
Rootसं + संस्कृ (धातु)
FormPeriphrastic Future (Lṛṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
दग्धुकामःdesiring to burn (cremate)
दग्धुकामः:
TypeAdjective
Rootदग्धु-काम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
विद्वान्the wise one
विद्वान्:
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
वाक्a voice (divine utterance)
वाक्:
Karta
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
अभ्यभाषतspoke/addressed
अभ्यभाषत:
TypeVerb
Rootअभि + भाष् (धातु)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
V
Vidura
Ā
ākāśavāṇī (disembodied/sky-voice)