Shloka 23
Bhāgīrathī-tīra-śauca, Kurukṣetra-gamana, and Śatayūpa-āśrama-dīkṣā (गङ्गातीरशौच–कुरुक्षेत्रगमन–शतयूपाश्रमदीक्षा)
अभिजज्ञे महाबुद्धि महाबुद्धिर्युधिछ्िर:,वे बहुत ही दुर्बल हो गये थे। उनके शरीरका ढाँचामात्र रह गया था, इतनेहीसे उनके जीवित होनेकी सूचना मिलती थी। परम बुद्धिमान् राजा युधिष्ठिरने उन महाबुद्धिमान् विदुरको पहचान लिया
abhijajñe mahābuddhiṁ mahābuddhir yudhiṣṭhiraḥ | sa bahu-durbalo jātaḥ śarīra-dhātra-mātraḥ | etāvatā tasya jīvitam iti sūcitaṁ babhūva | parama-buddhimān rājā yudhiṣṭhiraḥ tān mahābuddhimān viduraṁ pratyabhijānāt ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—పరమ బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు మహాత్ముడు విదురుని గుర్తించాడు. విదురుడు అత్యంత దుర్బలుడైపోయెను; అతని దేహం కేవలం ఎముకల కట్టువలె మిగిలి, అంతమాత్రానికే ప్రాణం ఇంకా ఉందని తెలిసేది. అయినా యుధిష్ఠిరుడు వివేకం, ధర్మగౌరవం చేత అతనిని సరిగా గుర్తించి అతని స్థితి యొక్క గంభీరతను గ్రహించాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
True wisdom includes the ability to recognize dharmic greatness even when external signs—strength, status, or appearance—have faded. The passage highlights reverence for virtue and the ethical sensitivity to human frailty and mortality.
Vaiśaṃpāyana narrates that Yudhiṣṭhira encounters Vidura in a severely weakened state. Though Vidura is barely alive and physically reduced to a mere frame, Yudhiṣṭhira recognizes him, marking a poignant moment in the forest-ascetic phase of the epic.