Shloka 1
Kuntī’s Retrospective Uddharṣaṇa and Renunciatory Resolve (कुन्त्युद्धर्षण-प्रत्याख्यानम्)
Devanagari script
ऑपन-माज बक। डिश चतुर्विशो$ध्याय: पाण्डवों तथा पुरवासियोंका कुन्ती, गान्धारी और धृतराष्ट्रके दर्शन करना वैशम्पायन उवाच ततस्ते पाण्डवा दूरादवतीर्य पदातय: । अभिजममुर्नरपतेराश्रमं विनयानता:,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! तदनन्तर वे समस्त पाण्डव दूरसे ही अपनी सवारियोंसे उतर पड़े और पैदल चलकर बड़ी विनयके साथ राजाके आश्रमपर आये
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | tataḥ te pāṇḍavā dūrād avatīrya padātayaḥ | abhijagmur narapater āśramaṁ vinayānvitāḥ ||
Translation
వైశంపాయనుడు పలికెను—అనంతరం పాండవులు దూరంలోనే తమ వాహనాల నుండి దిగి, వినయంతో పాదచారులై రాజు ఆశ్రమానికి చేరుకొనిరి।
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवाःthe Pāṇḍavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
दूरात्from afar
दूरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदूर
FormNeuter, Ablative, Singular
अवतीर्यhaving descended/alighted
अवतीर्य:
TypeVerb
Rootअव-तॄ
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
पदातयःon foot; footmen
पदातयः:
Karta
TypeNoun
Rootपदाति
FormMasculine, Nominative, Plural
अभिजग्मुःwent/approached
अभिजग्मुः:
TypeVerb
Rootअभि-गम्
FormPerfect, Third, Plural
नरपतेःof the king
नरपतेः:
TypeNoun
Rootनरपति
FormMasculine, Genitive, Singular
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
विनयात्out of humility/with deference
विनयात्:
Karana
TypeNoun
Rootविनय
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
PāṇḍavasN
narapati (the king, contextually Dhṛtarāṣṭra)Ā
āśrama (hermitage)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes