Shloka 2
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानम् — Dhṛtarāṣṭra’s Departure for Forest Life
ये राजकार्येषु पुरा व्यासक्ता नित्यशो5भवन् । ते राजकार्याणि तदा नाकार्षु: सर्वतः पुरे,जो पहले प्रतिदिन राजकीय कार्योंमें निरन्तर आसक्त रहते थे, वे ही उन दिनों नगरमें कहीं कोई राजकाज नहीं करते थे। मानो उनके हृदयमें शोकने घर बना लिया था। वे किसी भी वस्तुको पाकर प्रसन्न नहीं होते थे। किसीके बातचीत करनेपर भी वे उस बातकी ओर न तो ध्यान देते और न उसकी सराहना करते थे
vaiśampāyana uvāca |
ye rāja-kāryeṣu purā vyāsaktā nityaśo 'bhavan |
te rāja-kāryāṇi tadā nākārṣuḥ sarvataḥ pure ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—మునుపు ప్రతిదినం రాజకార్యాలలో నిరంతరం నిమగ్నులై ఉండే వారు, ఆ రోజుల్లో నగరమంతటా ఎక్కడా రాజకార్యాన్ని చేయలేదు। శోకం వారి హృదయాలలో నివాసం చేసుకున్నట్లుగా; ఏది లభించినా వారికి ఆనందం కలగలేదు, ఎవరు మాటలాడినా వారు ఆ మాటలకు మనసు పెట్టలేదు, రుచిని కూడా పొందలేదు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overwhelming grief can suspend even dharmic responsibilities like governance; it implicitly points to the need for inner steadiness so that duty (rāja-kārya) is not eclipsed by sorrow.
In the aftermath of the great losses, those who once managed the kingdom’s affairs with constant attention now cease administrative work throughout the city, showing a collective paralysis of leadership caused by mourning.