Shloka 12
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानम् — Dhṛtarāṣṭra’s Departure for Forest Life
Devanagari script
प्रासादहर्म्यसंवृद्धामत्यन्तसुखभागिनीम् । कदा तु जननीं श्रान्तां द्रक्ष्यामि भूशदु:खिताम्,“जो महलों और अट्ठटालिकाओंमें पलकर बड़ी हुई हैं, अत्यन्त सुखकी भागिनी रही हैं, वे ही माता कुन्ती अब थककर अत्यन्त दुःख उठाती होंगी! मुझे कब उनके दर्शन होंगे?
Translation
ప్రాసాదాలు, హర్మ్యాలలో పెరిగి అత్యంత సుఖభాగినిగా ఉన్న ఆ జనని ఇప్పుడు శ్రమించి నేలపై దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తూ ఉండవచ్చు. నేను ఆమెను ఎప్పుడు దర్శించగలను?
Word by Word
प्रासादहर्म्यसंवृद्धाम्brought up amid palaces and mansions
प्रासादहर्म्यसंवृद्धाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रासाद-हर्म्य-संवृद्धा
FormFeminine, Accusative, Singular
अत्यन्तसुखभागिनीम्one who had an exceedingly happy lot
अत्यन्तसुखभागिनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअत्यन्त-सुख-भागिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
कदाwhen?
कदा:
TypeIndeclinable
Rootकदा
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
जननीम्mother
जननीम्:
Karma
TypeNoun
Rootजननी
FormFeminine, Accusative, Singular
श्रान्ताम्weary, exhausted
श्रान्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रान्त
FormFeminine, Accusative, Singular
द्रक्ष्यामिshall I see
द्रक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootदृश्
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular
भूशदुःखिताम्afflicted with great sorrow
भूशदुःखिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभूश-दुःखिता
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes