Shloka 9
धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्रमवासिकपवके अन्तर्गत आश्रमवासपर्वमें पहला अध्याय पूरा हुआ
vaiparītyakṛśne me śatrur niyamyakṛśne bhavennaraḥ | rājā yudhiṣṭhiraḥ mahādayāluḥ āsīt | sa sadā prasannaḥ san bhrātṝn mantriṇaś ca uvāca—“eṣa rājā dhṛtarāṣṭro mama yuṣmākaṃ ca mānanyaḥ | yo 'syājñāyāṃ tiṣṭhati sa eva mama suhṛt | viparītācārī mama śatruḥ; sa mama daṇḍasya bhāgī bhaviṣyati” | yāvad dhi kuru-vīrasya jīvat-putrasya vai sukham ||
వైశంపాయనుడు పలికెను— కరుణామయుడూ ప్రశాంతమనస్కుడూ అయిన రాజు యుధిష్ఠిరుడు తన సోదరులకు, మంత్రులకు పునఃపునః ఇలా ఉపదేశించెను— “రాజు ధృతరాష్ట్రుడు నాకు, మీ అందరికీ పూజ్యుడు. ఆయన ఆజ్ఞకు లోబడి నడిచేవాడు నా మిత్రుడు; విరోధించేవాడు నా శత్రువు—అతడు నియంత్రింపబడి దండనకు పాత్రుడగును.” ఈ విధంగా ధర్మరాజుడు పాలనను ధర్మశాసనంగా నిలిపెను—వృద్ధుల పూజా, ధర్మబద్ధ అధికారానికి విధేయతే విశ్వాసానికి ప్రమాణం; ఉద్దేశ్యపూర్వక అవిధేయత నైతిక-రాజకీయ దోషం—జీవించి ఉన్న కుమారుడున్న ఆ కురువీరుడు యథోచిత క్షేమసుఖాన్ని అనుభవించుచున్నంతకాలం।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Loyalty and friendship are defined by adherence to rightful command and respectful conduct toward venerable elders; deliberate opposition to such authority is treated as a punishable ethical breach under the king’s daṇḍa.
Vaiśampāyana reports Yudhiṣṭhira’s standing instruction to his brothers and ministers: Dhṛtarāṣṭra must be honored, and those who follow his directives are allies, while those who act contrary are to be regarded as enemies and disciplined.