Shloka 8
Taḍāga-Phala and Vṛkṣāropaṇa
Merit of Ponds and Tree-Planting
Devanagari script
भीष्म उवाच ततः प्रहस्य भगवान् जमदग्निरुवाच तम् । न भी: सूर्य त्वया कार्या प्रणिषातगतो हासि,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! सूर्यदेवकी यह बात सुनकर भगवान् जमदग्नि हँस पड़े और उनसे बोले--'सूर्यदेव! अब तुम्हें भय नहीं मानना चाहिये; क्योंकि तुम मेरे शरणागत हो गये हो
Translation
భీష్ముడు అన్నాడు—సూర్యదేవుని మాటలు విని భగవాన్ జమదగ్ని నవ్వి, అతనితో ఇలా అన్నాడు—“ఓ సూర్యా! ఇక నీకు భయం అవసరం లేదు; నీవు నా శరణాగతుడవు.”
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रहस्यhaving laughed
प्रहस्य:
TypeVerb
Rootप्र-हस्
FormAbsolutive (Tumun/Lyap), Active
भगवान्the venerable one, the blessed lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootजमदग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
भीःfear
भीः:
Karta
TypeNoun
Rootभी
FormFeminine, Nominative, Singular
सूर्यO Sun (Surya)
सूर्य:
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वयाby you/for you (as agent/with respect to you)
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Feminine, Instrumental, Singular
कार्याto be done/ought to be (here: to be entertained/held)
कार्या:
TypeAdjective
Rootकार्य
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रणिषातगतःgone for refuge; having taken shelter
प्रणिषातगतः:
TypeAdjective
Rootप्रणिषात-गत
FormMasculine, Nominative, Singular, Past participle (kta) of √गम् with upasarga
हindeed/for (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes