Shloka 7

Chatra–Upānah Dāna: Origin Narrative

Jamadagni–Reṇukā–Sūrya Saṃvāda

Devanagari script

सर्वेषु तीर्थेष्ववधूतपापा जम्मुस्ततो ब्रह्मसर: सुपुण्यम्‌ । देवस्य तीर्थे जलमग्निकल्पा विगाह्ा ते भुक्तबिसप्रसूना:,इस प्रकार वहाँके तीर्थोंमें स्नानके द्वारा अपने पाप धो करके ऋषिगण उस स्थानसे परम पवित्र ब्रह्मसर तीर्थमें गये। उन अग्निके समान तेजस्वी ऋषियोंने वहाँके जलमें स्नान करके कमलके फूलोंका आहार किया

Transliteration

sarveṣu tīrtheṣv avadhūta-pāpā jamnus tato brahmasaraḥ supuṇyam | devasya tīrthe jalam agni-kalpā vigāhya te bhukta-bisa-prasūnāḥ ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను—సర్వ తీర్థములలో స్నానముచేసి పాపములను కడిగివేసిన తరువాత వారు జంబూను దాటి పరమ పుణ్యమైన బ్రహ్మసర తీర్థమునకు వెళ్లిరి. అక్కడ దేవతీర్థ జలమున అగ్నివలె తేజస్సుగల ఆ తపస్వులు మునిగి స్నానముచేసి తామర కాండములు, తామర పుష్పములను ఆహారముగా చేసిరి.

Word by Word

• {'sarveṣu': 'in all', 'tīrtheṣu': 'at sacred fords/pilgrimage-places', 'avadhūta-pāpāḥ': 'having shaken off/washed away sins', 'yamnuḥ (yamunā)': 'the river Yamunā', 'tataḥ': 'then, from there', 'brahmasaraḥ': 'Brahmasaras (a sacred lake/tīrtha)', 'supuṇyam': 'exceedingly meritorious, very holy', 'devasya': 'of the deity

• divine', 'tīrthe': 'at the sacred place', 'jalam': 'water', 'agni-kalpāḥ': 'like fire

• fiery-brilliant (in austerity/tejas)', 'vigāhya': 'having plunged into, having bathed/immersed', 'te': 'they (those sages)', 'bhukta': 'eaten, consumed', 'bisa': 'lotus-stalk/fibres', 'prasūnāḥ': 'flowers'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• ṛṣayaḥ (sages)
• Yamunā (river)
• Brahmasaras (tīrtha/lake)
• deva (deity, unspecified)
• tīrtha (sacred ford)
• jala (water)
• agni (fire, as simile)
• bisa (lotus-stalk)
• prasūna (lotus-flowers)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Purification is pursued through disciplined sacred practice—bathing at tīrthas and living austerely. The sages’ radiance ‘like fire’ signals inner power born of tapas, while their simple food (lotus-stalks/flowers) reflects restraint and non-harm.

What is happening in the narrative?

A group of sages completes bathing at various tīrthas, departs from the Yamunā, reaches the highly sacred Brahmasaras, bathes there at the deity’s tīrtha, and then eats lotus-stalks and lotus-flowers as their sustenance.