Shloka 23
Chatra–Upānah Dāna: Origin Narrative
Jamadagni–Reṇukā–Sūrya Saṃvāda
Devanagari script
दिलीप उवाच उदपानप्लवे ग्रामे ब्राह्मणो वृषलीपति: । तस्य लोकान् स व्रजतु यस्ते हरति पुष्करम्,दिलीप बोले--जो आपका कमल चुराकर ले गया हो, वह एक कूएँपर सबके साथ पानी भरनेवाले गाँवमें रहकर शूद्र जातिकी स्त्रीसे सम्बन्ध रखनेवाले ब्राह्मणको मृत्युके पश्चात् जिन दुःखदायी लोकोंमें जाना पड़ता है, उन्हींमें जाय
Transliteration
dilīpa uvāca | udapāna-plave grāme brāhmaṇo vṛṣalī-patiḥ | tasya lokān sa vrajatu yas te harati puṣkaram |
Translation
దిలీపుడు పలికెను—నీ పద్మమును దొంగిలించినవాడు, ఒకే బావి వద్ద అందరూ కలిసి నీరు తోడుకునే గ్రామంలో నివసిస్తూ శూద్రస్త్రీతో సంబంధం పెట్టుకున్న బ్రాహ్మణునికి మరణానంతరం లభించే దుఃఖలోకములకే పోవుగాక।
Word by Word
दिलीपःDilip
दिलीपः:
Karta
TypeNoun
Rootदिलीप
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
उदपानप्लवेat the well-side water-drawing place
उदपानप्लवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउदपानप्लव
FormMasculine, Locative, Singular
ग्रामेin the village
ग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
वृषलीपतिःhaving a Śūdra woman as wife/consort
वृषलीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषलीपति
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
लोकान्worlds (realms)
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
व्रजतुlet (him) go
व्रजतु:
TypeVerb
Rootव्रज्
FormImperative, Third, Singular, Parasmaipada
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
हरतिsteals/carries off
हरति:
TypeVerb
Rootहृ
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
पुष्करम्lotus
पुष्करम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्कर
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
दिलीप उवाच
Characters & Entities
D
Dilip (Dilīpa)B
Brahmin (brāhmaṇa)Ś
Śūdra woman (vṛṣalī)V
village (grāma)W
well (udapāna)L
lotus (puṣkara)P
post-mortem realms (lokāḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes