Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता

Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality

तस्माम्समित्रं श्राद्धकृन्नाद्रियेत दद्याम्मित्रेभ्य: संग्रहार्थ धनानि । यन्मन्यते नैव शत्रुं न मित्र त॑ मध्यस्थं भोजयेद्धव्यकव्ये,इसलिये श्राद्धकर्ताको चाहिये कि वह श्राद्धमें मित्रको निमन्त्रण न दे। मित्रोंको संतुष्ट करनेके लिये धन देना उचित है। श्राद्धमें भोजन तो उसे ही कराना चाहिये जो शत्रु या मित्र न होकर मध्यस्थ हो

tasmāt samitraṁ śrāddhakṛn nādriyeta dadyān mitrebhyaḥ saṅgrahārthaṁ dhanāni | yan manyate naiva śatruṁ na mitraṁ taṁ madhyasthaṁ bhojayeddhavyakavye ||

భీష్ముడు అన్నాడు—కాబట్టి శ్రాద్ధం చేసే వాడు శ్రాద్ధంలో మిత్రుణ్ణి ప్రత్యేకంగా ఆదరించి ఆహ్వానించకూడదు. మిత్రులను సంతృప్తిపరచాలనుకుంటే స్నేహబంధం నిలుపుకోవడానికి ధనం ఇవ్వడం సముచితం. కానీ హవ్య-కవ్య కర్మలో శత్రువూ కాదు, మిత్రుడూ కాదు—నిష్పక్షపాతుడని భావించే మధ్యస్థునికే భోజనం పెట్టాలి.

तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
समित्रम्having/with a friend (i.e., a friend as object)
समित्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमित्र
FormMasculine, Accusative, Singular
श्राद्धकृत्the performer of śrāddha
श्राद्धकृत्:
Karta
TypeNoun
Rootश्राद्धकृत्
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
आद्रियेतshould honor/should invite respectfully
आद्रियेत:
TypeVerb
Rootआ + दृ (आदर)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
दद्यात्should give
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
मित्रेभ्यःto friends
मित्रेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Dative, Plural
संग्रहार्थम्for the sake of maintaining/retaining (them)
संग्रहार्थम्:
TypeIndeclinable
Rootसंग्रह + अर्थ
धनानिwealth/gifts
धनानि:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Plural
यत्what/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मन्यतेthinks/considers
मन्यते:
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
not
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शत्रुम्an enemy
शत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
मित्रम्a friend
मित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that person
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
मध्यस्थम्neutral/indifferent
मध्यस्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमध्यस्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
भोजयेत्should feed/should cause to eat
भोजयेत्:
TypeVerb
Rootभुज्
FormOptative (Vidhi-lin), Causative, 3rd, Singular, Parasmaipada
हव्यकव्येin the havya-and-kavya rites (offerings to gods and ancestors)
हव्यकव्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहव्यकव्य
FormNeuter, Locative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ś
śrāddha
H
havya
K
kavya
M
mitra
Ś
śatru
M
madhyastha