Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

नक्षत्रेषु श्राद्धफलविधानम् (Śrāddha Outcomes According to Nakṣatras)

अंशो मित्रश्न साध्याक्ष वासवो वसवो5दश्चिनौ । आपो वायुर्नभश्रन्द्रो नक्षत्राणि ग्रहा रवि:

aṁśo mitraś ca sādhyāś ca vāsavo vasavo daśa ca aśvinau | āpo vāyur nabhaś candro nakṣatrāṇi grahā raviḥ ||

అంశుడు, మిత్రుడు, సాధ్యులు; వాసవుడు (ఇంద్రుడు) మరియు పది వసువులు; ఇద్దరు అశ్వినీకుమారులు; ఆపః (జలము), వాయువు, నభః (ఆకాశము), చంద్రుడు; నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, సూర్యుడు—ఇవన్నీ కూడా అక్కడికి వచ్చాయి.

अंशःAṃśa (a deity named Aṃśa / a portion)
अंशः:
Karta
TypeNoun
Rootअंश
FormMasculine, Nominative, Singular
मित्रःMitra (the deity Mitra)
मित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
श्नःŚna (a deity-name; reading uncertain)
श्नः:
Karta
TypeNoun
Rootश्न
FormMasculine, Nominative, Singular
साध्याःthe Sādhyas (a class of gods)
साध्याः:
Karta
TypeNoun
Rootसाध्य
FormMasculine, Nominative, Plural
अक्षःAkṣa (a deity-name / 'axle, eye'—here likely a name)
अक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootअक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
वासवःVāsava (Indra)
वासवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासव
FormMasculine, Nominative, Singular
वसवःthe Vasus (a class of gods)
वसवः:
Karta
TypeNoun
Rootवसु
FormMasculine, Nominative, Plural
आदित्याःthe Ādityas (a class of gods)
आदित्याः:
Karta
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्विनौthe Aśvins (twin gods)
अश्विनौ:
Karta
TypeNoun
Rootअश्विन्
FormMasculine, Nominative, Dual
आपःwaters
आपः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Nominative, Plural
वायुःwind (Vāyu)
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
नभःsky
नभः:
Karta
TypeNoun
Rootनभस्
FormNeuter, Nominative, Singular
चन्द्रःthe Moon (Candra)
चन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
नक्षत्राणिconstellations / lunar mansions
नक्षत्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootनक्षत्र
FormNeuter, Nominative, Plural
ग्रहाःplanets
ग्रहाः:
Karta
TypeNoun
Rootग्रह
FormMasculine, Nominative, Plural
रविःthe Sun (Ravi)
रविः:
Karta
TypeNoun
Rootरवि
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
A
Aṁśa
M
Mitra
S
Sādhyas
V
Vāsava (Indra)
V
Vasus
A
Aśvins
Ā
Āpas (Waters)
V
Vāyu (Wind)
N
Nabhas (Sky/Space)
C
Candra (Moon)
N
Nakṣatras (Constellations)
G
Grahās (Planets)
R
Ravi (Sun)

Educational Q&A

By listing major deities and cosmic forces, the verse frames dharma as grounded in a universal moral cosmos: the same powers that sustain life (sun, moon, waters, wind, stars) also function as guardians and witnesses of right conduct, reinforcing accountability beyond human society.

Bhīṣma is enumerating divine beings and cosmic elements—Aṁśa, Mitra, the Sādhyas, Indra, the Vasus, the Aśvins, and celestial/elemental forces—within his Anuśāsana-parvan instruction, as part of a broader discourse that connects ethical duty with the structure of the universe.