Shloka 71
पप्रच्छ सरितां श्रेष्ठां कच्चिद् गर्भ: सुखोदय: । कीदृग्वर्णोडपि वा देवि कीद्ग्रूपश्च दृश्यते । तेजसा केन वा युक्त: सर्वमेतद् ब्रवीहि मे,भगुश्रेष्! गंगाजीने बड़े दुःखसे अग्निके समान तेजस्वी उस गर्भको त्याग दिया। तत्पश्चात् अग्निने उनका दर्शन किया और सरिताओंमें श्रेष्ठ उन गंगाजीसे पूछा--'“देवि! तुम्हारा गर्भ सुखपूर्वक उत्पन्न हो गया है न? उसकी कान्ति कैसी है अथवा उसका रूप कैसा दिखायी देता है, वह कैसे तेजसे युक्त है? यह सारी बातें मुझसे कहो”
pāpṛccha saritāṃ śreṣṭhāṃ kaccid garbhaḥ sukhodayaḥ | kīdṛg varṇo 'pi vā devi kīdṛg rūpaś ca dṛśyate | tejasā kena vā yuktaḥ sarvam etad bravīhi me ||
భీష్ముడు పలికెను—నదులలో శ్రేష్ఠమైన గంగను దర్శించిన అగ్ని అడిగెను—“దేవి! నీ గర్భము సుఖముగా, క్షేమముగా ప్రసవమైందా? అతని వర్ణము ఏలాగు, రూపము ఏలాగు కనబడుచున్నది? ఏ విధమైన తేజస్సుతో యుక్తుడై ఉన్నాడు? ఇవన్నీ నాకు చెప్పుము।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even in extraordinary, divine contexts, the text emphasizes responsible inquiry: the welfare (sukhodaya) of a child and the nature of his qualities (rūpa, varṇa, tejas) are to be understood carefully, because such qualities imply future duties and consequences within dharma.
Agni meets Gaṅgā and asks whether her child has been safely born, and requests details about the child’s appearance and radiance. Bhīṣma narrates this exchange as part of the larger Anuśāsana-parvan discourse.